Ung thư dạ dày là một trong những bệnh lý ác tính phổ biến, thường tiến triển âm thầm và chỉ biểu hiện rõ khi đã ở giai đoạn muộn. Trong khi đó, nếu được phát hiện sớm, khả năng điều trị thành công và tiên lượng sống có thể cải thiện đáng kể. Chính vì vậy, tầm soát ung thư dạ dày định kỳ được xem là giải pháp quan trọng giúp phát hiện tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư giai đoạn đầu, ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng. Vậy ai nên tầm soát? Khi nào cần thực hiện nội soi dạ dày? Quy trình tầm soát gồm những gì và cần lưu ý ra sao? Bạn hãy tham khảo chi tiết trong bài viết dưới đây để hiểu rõ hơn và chủ động bảo vệ sức khỏe của mình.
Vì sao nên tầm soát ung thư dạ dày?
Tầm soát ung thư dạ dày ngày càng được khuyến khích vì đây là phương pháp hiệu quả nhất để phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm - thời điểm điều trị dễ dàng, ít tốn kém và mang lại tỷ lệ sống rất cao. Sau đây là những lý do quan trọng bạn cần biết.
1. Phát hiện sớm giúp cơ hội điều trị thành công lên đến 90%
Ở giai đoạn I, người bệnh thường chưa cần hóa trị hoặc xạ trị. Lúc này, tổn thương mới chỉ xuất hiện trên lớp niêm mạc, nên bác sĩ có thể can thiệp bằng những kỹ thuật nhẹ nhàng như cắt tách niêm mạc qua nội soi (ESD/EMR) hoặc thực hiện một ca phẫu thuật đơn giản.
Phát hiện ở giai đoạn sớm giúp nâng cao đáng kể khả năng điều trị triệt để, với tỷ lệ sống 5 năm có thể đạt trên 90% ở giai đoạn I theo các nghiên cứu tại châu Á. Vì vậy, tầm soát định kỳ chính là biện pháp phòng ngừa để bảo vệ bản thân khỏi căn bệnh nguy hiểm này.
2. Ung thư tiến triển âm thầm, dễ bỏ sót
Một trong những lý do ung thư dạ dày được xếp vào nhóm bệnh nguy hiểm vì giai đoạn đầu gần như không có triệu chứng rõ ràng. Người bệnh vẫn sinh hoạt bình thường mà không hề cảm thấy bất thường.
Khi bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu như đau vùng thượng vị, nôn ói, đầy hơi kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân, thì phần lớn bệnh đã tiến triển sang giai đoạn muộn hơn khiến việc điều trị trở nên phức tạp, tốn kém và hiệu quả giảm đi đáng kể. Tầm soát định kỳ giúp phát hiện sớm ngay cả khi bạn hoàn toàn không có triệu chứng, từ đó tránh nguy cơ điều trị muộn.
3. Việt Nam nằm trong khu vực có tỷ lệ nhiễm vi khuẩn HP cao
Vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) là yếu tố hàng đầu liên quan đến ung thư dạ dày. Tại Việt Nam, tỷ lệ nhiễm HP ở người trưởng thành lên đến khoảng 70%, cao hơn nhiều so với nhiều quốc gia khác, khác với chủng vi khuẩn ở các nước Tây Âu. Vi khuẩn H. pylori lưu hành tại Việt Nam thuộc các chủng có độc lực cao, liên quan đến nguy cơ ung thư dạ dày cao hơn so với các chủng thường gặp ở châu Âu.
Nhiễm HP kéo dài có thể gây viêm dạ dày mạn tính, loét dạ dày, dị sản ruột và cuối cùng là tăng nguy cơ ung thư. Điều đáng lo ngại là nhiễm HP thường không gây triệu chứng, nên nhiều người không biết mình đang mang vi khuẩn này.
Tầm soát không chỉ giúp phát hiện HP mà còn hỗ trợ điều trị sớm, ngăn ngừa các biến chứng nặng nề về sau.
4. Ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm
Nội soi là một trong những xét nghiệm chính trong tầm soát. Phương pháp này không chỉ giúp phát hiện sớm ung thư mà còn phát hiện nhiều tổn thương tiền ung thư như: Polyp dạ dày, viêm loét dạ dày, dị sản ruột, loạn sản,...
Các tổn thương này nếu không được theo dõi hoặc can thiệp kịp thời có thể tiến triển thành ung thư theo thời gian. Khi phát hiện sớm, bác sĩ chỉ cần cắt bỏ qua nội soi, giúp người bệnh tránh được những ca phẫu thuật lớn hoặc điều trị nặng nề về sau.
>>>Xem thêm:
- 10 Dấu Hiệu Ung Thư Dạ Dày Cho Thấy Bạn Cần Đi Khám Ngay Lập Tức
- 10 Nguyên Nhân Ung Thư Dạ Dày Thường Gặp Và Cách Phòng Tránh
Tầm soát ung thư dạ dày giúp phát hiện bệnh từ giai đoạn sớm, tăng cơ hội điều trị thành công
Những ai nên tầm soát ung thư dạ dày?
Không phải ai cũng cần tầm soát ung thư dạ dày hằng năm, nhưng có một số nhóm đối tượng được bác sĩ khuyến cáo nên kiểm tra định kỳ để phát hiện sớm những thay đổi bất thường. Nếu bạn thuộc một trong các nhóm sau thì việc tầm soát là vô cùng cần thiết.
- Người bước vào tuổi trung niên, đặc biệt từ 50 tuổi trở lên.
- Người duy trì chế độ ăn mặn, nhiều dầu mỡ, thường xuyên dùng đồ chiên rán, thực phẩm đóng hộp hoặc ăn uống thiếu cân bằng dinh dưỡng.
- Người lạm dụng thuốc lá hoặc rượu bia trong sinh hoạt hàng ngày.
- Người gặp các vấn đề tiêu hóa kéo dài như đau âm ỉ vùng bụng, đầy trướng, ợ nóng, khó tiêu,…
- Người nhiễm vi khuẩn HP, nguyên nhân gây các bệnh dạ dày.
- Người mắc bệnh viêm loét dạ dày - tá tràng mạn tính.
- Người từng trải qua phẫu thuật liên quan đến dạ dày.
- Người có người thân mắc ung thư dạ dày, hội chứng đa polyp tuyến di truyền hoặc ung thư đại - trực tràng không polyp.
Người thường xuyên hút thuốc hoặc uống rượu có nguy cơ cao và cần tầm soát ung thư định kỳ
Tầm soát ung thư dạ dày bằng cách nào?
Có nhiều xét nghiệm tầm soát ung thư dạ dày giúp phát hiện tổn thương ngay từ giai đoạn đầu. Các phương pháp thường được sử dụng gồm những kỹ thuật sau.
1. Nội soi dạ dày
Nội soi kết hợp sinh thiết là tiêu chuẩn vàng để phát hiện và xác nhận ung thư dạ dày. Thủ thuật này thực hiện bằng cách đưa một ống soi mảnh qua miệng hoặc mũi, sau đó tiến sâu xuống kiểm tra toàn bộ đường tiêu hóa trên, bao gồm thực quản, dạ dày và phần đầu tá tràng. Ống nội soi được trang bị camera và đèn chiếu, cho phép bác sĩ quan sát trực tiếp lớp niêm mạc bên trong. Nhờ đó, bác sĩ có thể phát hiện kịp thời các bất thường như tổn thương, u, viêm loét - đồng thời xác định vị trí, kích thước và đặc điểm bề mặt của chúng.
Khi nội soi phát hiện những tổn thương bất thường, bác sĩ có thể lấy mẫu mô để làm sinh thiết hoặc cắt bỏ trực tiếp các vùng này. Mẫu mô sẽ được gửi đến phòng xét nghiệm giải phẫu bệnh để xác định xem tổn thương là lành tính hay ác tính.
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể kết hợp nội soi với siêu âm để kiểm tra kỹ hơn các tổn thương nằm sâu dưới niêm mạc hoặc đánh giá các cơ quan lân cận như gan, tụy, túi mật và hạch bạch huyết.
2. Chụp XQ dạ dày
Chụp X-quang dạ dày là phương pháp chẩn đoán hình ảnh giúp kiểm tra các bệnh lý ở đường tiêu hóa. Khi thực hiện, tia X đi qua cơ thể và được ghi lại trên tấm phim, sau đó xử lý thành hình ảnh để bác sĩ đánh giá tình trạng bên trong.
Trước khi chụp, người bệnh sẽ uống thuốc cản quang (barium) để làm rõ các tổn thương trong thực quản, dạ dày và tá tràng. Phương pháp này an toàn, ít xâm lấn, thực hiện nhanh và chi phí thấp.
Tuy nhiên, nếu phát hiện dấu hiệu bất thường, bác sĩ vẫn cần nội soi để quan sát trực tiếp và lấy mẫu sinh thiết, giúp chẩn đoán chính xác.
3. Xét nghiệm gen (genetic testing)
Xét nghiệm gen không được dùng để tầm soát đại trà, mà chỉ có ý nghĩa với những gia đình có tiền sử ung thư dạ dày qua nhiều thế hệ. Hai nhóm gen được quan tâm nhiều nhất là:
- CDH1: Liên quan đến ung thư dạ dày lan tỏa di truyền (HDGC — Hereditary Diffuse Gastric Cancer). Người mang đột biến gen này có nguy cơ mắc bệnh trên 70%, và thường được tư vấn phẫu thuật cắt dạ dày dự phòng. Tuy nhiên quyết định này được cân nhắc kỹ cùng bác sĩ chuyên khoa di truyền, không áp dụng đại trà.
- MLH1, MSH2, MSH6, PMS2: Thuộc Hội chứng Lynch — làm tăng nguy cơ nhiều loại ung thư tiêu hóa, trong đó có ung thư dạ dày.
Nếu gia đình bạn có nhiều người mắc ung thư dạ dày, hãy trao đổi với bác sĩ về khả năng xét nghiệm gen để đánh giá nguy cơ cá nhân.
4. Xét nghiệm tìm dấu ấn ung thư trong máu, trong mô
Nhóm xét nghiệm sinh học phân tử là hướng tiếp cận mới trong phát hiện ung thư, chủ yếu ứng dụng trong theo dõi sau điều trị hơn là tầm soát đại trà. Các kỹ thuật này có thể phân tích DNA khối u lưu hành trong máu (ctDNA — circulating tumor DNA), microRNA, hoặc protein đặc hiệu của tế bào ung thư. Một số nền tảng đa dấu ấn như Spot-MAS kết hợp trí tuệ nhân tạo để đồng thời phát hiện tín hiệu từ nhiều loại ung thư trong một mẫu máu.
Tuy nhiên, cần lưu ý: độ nhạy của các phương pháp này trong giai đoạn ung thư rất sớm còn hạn chế. Các dấu ấn như HER2, PD-L1 chủ yếu được dùng để định hướng điều trị đích (targeted therapy), không phải để tầm soát. Hiện tại, đây vẫn là lĩnh vực đang phát triển và chưa được khuyến cáo thay thế nội soi trong tầm soát thường quy.
5. Xét nghiệm máu
Các xét nghiệm như CA 72-4, Pepsinogen, CEA hay CA 19-9 là một công cụ hỗ trợ trong việc tầm soát ung thư, thường được sử dụng kết hợp với các phương pháp khác. Chẳng hạn, khi nồng độ Pepsinogen giảm, có thể phản ánh tình trạng viêm teo niêm mạc dạ dày, là yếu tố nguy cơ dẫn đến ung thư. Đồng thời, chất chỉ điểm ung thư dạ dày CA 72-4 cũng giúp đánh giá nguy cơ; CA 72-4 có giá trị tham chiếu khác nhau tùy phòng xét nghiệm (thường >4–6 U/ml được coi là tăng cao). Tuy nhiên, đây không phải chỉ số đặc hiệu để chẩn đoán xác định ung thư.
Lưu ý: Các chỉ số CA 72-4, CA 19-9 hay CEA có độ nhạy và độ đặc hiệu không cao, do đó không thể kết luận có ung thư hay không. Nếu chỉ số tăng cao, bác sĩ sẽ chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu như nội soi, sinh thiết, CT–scan… để đưa ra chẩn đoán chính xác.
Biết cách đọc kết quả giúp bạn hiểu rõ nguy cơ ung thư dạ dày và hướng xử lý phù hợp
Tầm soát ung thư dạ dày bao lâu một lần?
Không có một mốc thời gian chung áp dụng cho tất cả. Tần suất được cá nhân hóa theo mức độ nguy cơ, cụ thể:
- Người không có yếu tố nguy cơ, ≥50 tuổi: mỗi 3–5 năm/lần
- Người nhiễm HP đã điều trị, có dị sản ruột nhẹ: mỗi 1–3 năm/lần tùy phân loại
- Người mang đột biến CDH1 hoặc Hội chứng Lynch: theo dõi chuyên sâu theo phác đồ riêng
- Bác sĩ sẽ xác định tần suất phù hợp dựa trên kết quả khám lần đầu và yếu tố nguy cơ cụ thể của từng người.
Lưu ý: Các khuyến cáo trên mang tính tham khảo và có thể thay đổi tùy theo guideline của từng tổ chức y tế và đặc điểm lâm sàng cụ thể của người bệnh.
Tầm soát ung thư dạ dày giá bao nhiêu?
Dưới đây là mức giá ước tính cho các kỹ thuật thường dùng trong tầm soát và kiểm tra di căn ung thư dạ dày:
- Nội soi dạ dày không gây mê: khoảng 600.000 - 1.000.000 đồng.
- Nội soi dạ dày có gây mê: dao động 1.500.000 - 5.000.000 đồng.
- Chụp X-quang bụng với thuốc cản quang: từ 200.000 - 500.000 đồng.
- Chụp CT vùng bụng: khoảng 900.000 - 5.000.000 đồng.
- Chụp MRI: trong khoảng 2.500.000 - 11.000.000 đồng.
- Xét nghiệm máu: trung bình 300.000 - 400.000 đồng cho mỗi chỉ số.
Chú ý: Mức giá được đưa ra chỉ để tham khảo, không cố định. Chi phí thực tế có thể thay đổi tùy vào cơ sở y tế, trình độ bác sĩ, hệ thống máy móc và gói dịch vụ mà người bệnh lựa chọn.
Nên tầm soát ung thư dạ dày ở đâu?
Với những ai đang cân nhắc địa điểm tầm soát, một số tiêu chí cần lưu ý gồm: đội ngũ bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa, trang thiết bị nội soi thế hệ mới và quy trình kiểm soát an toàn chặt chẽ. Trung tâm Tiêu hóa - Bệnh viện Đại học Phenikaa cung cấp dịch vụ thăm khám chuyên khoa, nội soi dạ dày chẩn đoán và tầm soát ung thư theo quy trình bài bản, đảm bảo tính chính xác và an toàn cho người bệnh.
Đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa tại PhenikaaMec có nhiều năm kinh nghiệm thực hành nội soi, được đào tạo theo chuẩn trong nước và quốc tế. Thao tác nội soi được thực hiện cẩn trọng, nhẹ nhàng, giúp giảm khó chịu và nâng cao sự an tâm trong suốt quá trình thực hiện.
Về trang thiết bị, Trung tâm được đầu tư hệ thống máy nội soi thế hệ mới như EVIS X1 CV-1500 và Olympus CV-190, tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ phân tích hình ảnh. Công nghệ này giúp tăng khả năng phát hiện các tổn thương nhỏ, hạn chế nguy cơ bỏ sót bất thường ở niêm mạc dạ dày. Bên cạnh đó, kỹ thuật nội soi dải tần hẹp NBI (Narrow Band Imaging) độ phân giải cao cho phép quan sát rõ cấu trúc vi mạch và bề mặt niêm mạc, hỗ trợ nhận diện sớm tổn thương tiền ung thư và ung thư ở giai đoạn đầu.
Đặc biệt, nội soi dạ dày tại đây áp dụng phương pháp gây mê Target Controlled Infusion (TCI). Hệ thống TCI cho phép kiểm soát nồng độ thuốc mê theo “nồng độ đích” tại não, thay vì sử dụng liều ước tính thông thường. Cách tiếp cận này giúp điều chỉnh liều thuốc phù hợp với từng người bệnh, duy trì độ mê ổn định trong suốt quá trình thủ thuật. Người bệnh thường ít gặp triệu chứng khó chịu sau nội soi như buồn nôn hay mệt mỏi, và thời gian hồi tỉnh cũng được rút ngắn đáng kể.
Trung tâm triển khai nhiều kỹ thuật nội soi chuyên sâu theo tiêu chuẩn Nhật Bản - quốc gia đứng đầu thế giới về tầm soát và điều trị ung thư tiêu hóa. Sự kết hợp giữa công nghệ hiện đại và đội ngũ chuyên môn giàu kinh nghiệm giúp nâng cao độ chính xác chẩn đoán, đồng thời đảm bảo an toàn tối đa cho người bệnh.
Hệ thống máy nội soi thế hệ mới cho hình ảnh rõ nét
Lưu ý quan trọng trước khi tầm soát ung thư dạ dày
Nội soi dạ dày, đôi khi kết hợp lấy mẫu mô để xét nghiệm, hiện là phương pháp được sử dụng rộng rãi nhất trong phát hiện sớm ung thư dạ dày. Để quá trình thăm khám diễn ra thuận lợi và cho kết quả chính xác, người bệnh nên chuẩn bị theo các hướng dẫn sau:
- Nhịn ăn ít nhất 6 - 8 giờ và hạn chế uống nước 2 giờ trước nội soi để dạ dày rỗng, giúp bác sĩ quan sát rõ hơn và tránh nguy cơ trào ngược.
- Trao đổi trước với bác sĩ về việc chọn nội soi gây mê hay không gây mê. Với nội soi không gây mê, một số người có thể cảm thấy buồn nôn hoặc lo lắng trong khi thực hiện, vì vậy cần cân nhắc phương pháp phù hợp.
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể đề nghị chụp X-quang dạ dày có thuốc cản quang. Khi đó, bạn cũng cần lưu ý:
- Nhịn ăn theo hướng dẫn, thường là không ăn uống sau nửa đêm trước ngày chụp để hình ảnh thu được rõ nét.
- Tháo các vật dụng kim loại hoặc trang sức ở vùng ngực - bụng nhằm tránh ảnh hưởng đến chất lượng phim.
- Uống đúng lượng thuốc cản quang theo chỉ định để giúp bác sĩ quan sát cấu trúc dạ dày chính xác hơn.
Chuẩn bị đúng trước khi tầm soát giúp bác sĩ quan sát rõ hơn, đồng thời giúp bạn thoải mái hơn trong suốt quá trình.
Bệnh viện Đại học Phenikaa là địa chỉ tin cậy nội soi tiêu hóa
Kết Luận
Tầm soát ung thư dạ dày là bước đi chủ động và cần thiết để phát hiện sớm những tổn thương bất thường ngay từ khi chưa có triệu chứng rõ ràng. Việc kiểm tra định kỳ, đặc biệt ở nhóm có yếu tố nguy cơ như viêm dạ dày mạn tính, nhiễm HP, tiền sử gia đình mắc ung thư dạ dày… sẽ giúp nâng cao cơ hội điều trị thành công và cải thiện tiên lượng lâu dài.
Nếu bạn thuộc nhóm có yếu tố nguy cơ hoặc chưa từng tầm soát dạ dày, đây là thời điểm phù hợp để đặt lịch với bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa. Trung tâm Tiêu hóa – Bệnh viện Đại học Phenikaa được trang bị hệ thống nội soi thế hệ mới tích hợp AI, hỗ trợ bác sĩ trong phân tích hình ảnh và phát hiện tổn thương nhỏ. Đội ngũ bác sĩ Tiêu hóa tại Phenikaa được đào tạo chuyên sâu về nội soi, thực hiện thao tác nhẹ nhàng và tư vấn kế hoạch theo dõi cá nhân hóa cho từng người bệnh. Bên cạnh đó, quy trình thăm khám được xây dựng khoa học, tinh gọn, giúp tiết kiệm thời gian nhưng vẫn đảm bảo độ chính xác và an toàn tối đa. Để được tư vấn chi tiết và đặt lịch tầm soát phù hợp, bạn có thể liên hệ Trung tâm Tiêu hóa qua hotline 1900 886648.
