JEEV là vắc xin viêm não Nhật Bản dạng bất hoạt, được khuyến cáo sử dụng cho trẻ từ 1 tuổi trở lên, nhằm phòng ngừa bệnh viêm não do virus Japanese Encephalitis gây ra. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp thông tin chi tiết về tác dụng, lịch tiêm cũng như đối tượng nên tiêm phòng để phụ huynh dễ dàng đưa ra quyết định phù hợp.
Vắc xin JEEV là gì?
JEEV là vắc xin bất hoạt phòng viêm não Nhật Bản, được sản xuất bởi Biological E. Limited (Ấn Độ) - một trong những nhà sản xuất vắc xin lớn tại châu Á, đạt chuẩn GMP và được nhiều quốc gia sử dụng. Vắc xin này được tạo ra từ virus đã được nuôi cấy trên tế bào Vero và bất hoạt hoàn toàn để đảm bảo an toàn khi đưa vào cơ thể. Vắc xin hoạt động bằng cách kích thích hệ miễn dịch nhận diện kháng nguyên của virus viêm não Nhật Bản, từ đó tạo ra kháng thể bảo vệ. Cơ chế này giúp cơ thể hình thành miễn dịch chủ động mà không gây nguy cơ mắc bệnh.
JEEV được khuyến cáo sử dụng cho trẻ từ 1 tuổi trở lên và người lớn dưới 50 tuổi chưa từng tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản. Đây là nhóm dễ bị ảnh hưởng nặng nề nếu nhiễm bệnh, nên việc tiêm phòng đúng thời điểm là rất quan trọng.
Về hiệu quả, vắc xin này đã được chứng minh có khả năng tạo miễn dịch tốt, giúp giảm đáng kể nguy cơ nhiễm virus cũng như mức độ nặng và di chứng thần kinh sau mắc bệnh. Nhờ độ an toàn cao và đáp ứng miễn dịch ổn định, JEEV hiện là một trong những lựa chọn phổ biến trong tiêm chủng phòng viêm não Nhật Bản.
JEEV là vắc xin bất hoạt phòng viêm não Nhật Bản, được sử dụng phổ biến trong Chương trình tiêm chủng mở rộng ở nhiều nước trên thế giới
Các dạng hàm lượng JEEV
Vắc xin này được sản xuất với hai dạng hàm lượng khác nhau, nhằm đáp ứng nhu cầu miễn dịch của từng nhóm tuổi và giúp an toàn tối ưu khi tiêm phòng:
1. JEEV 6 mcg/0,5ml
Dạng 6 mcg/0,5ml là hàm lượng tiêu chuẩn, phổ biến nhất trong tiêm chủng dịch vụ. Theo hướng dẫn lâm sàng, liều 6 mcg được chỉ định cho trẻ từ 3 tuổi trở lên và người trưởng thành - những đối tượng cần lượng kháng nguyên cao hơn để đạt miễn dịch tối ưu. Người sống hoặc làm việc tại vùng lưu hành dịch cũng nằm trong nhóm được chỉ định dạng này.
2. JEEV 3mcg/0,5ml
JEEV 3 mcg là dạng hàm lượng thấp hơn, chứa 3 microgam kháng nguyên trong mỗi liều và được thiết kế phù hợp với khả năng đáp ứng miễn dịch của trẻ nhỏ. Theo khuyến cáo, dạng hàm lượng này được chỉ định cho trẻ trong độ tuổi 1 đến dưới 3 tuổi - nhóm có hệ miễn dịch còn non nớt và cần liều kháng nguyên thấp hơn để đảm bảo an toàn.
Ngoài đối tượng trẻ nhỏ, JEEV 3mcg cũng có thể được sử dụng cho những trường hợp cần cân nhắc đặc biệt về liều lượng theo chỉ định của bác sĩ, nhằm vừa tạo được miễn dịch bảo vệ vừa hạn chế tối đa nguy cơ phản ứng sau tiêm.
Tác dụng của vắc xin JEEV
Không ai muốn nghe bác sĩ thông báo con mình mắc viêm não Nhật Bản – một căn bệnh có thể cướp đi tính mạng hoặc để lại di chứng thần kinh cả đời. May mắn thay, đây là bệnh có thể phòng ngừa được. Việc tiêm phòng bằng vắc xin JEEV giúp cơ thể hình thành miễn dịch chủ động và giảm đáng kể nguy cơ biến chứng nặng. Vậy khi tiêm JEEV cho con, bạn đang bảo vệ bé khỏi những nguy cơ nào?
1. Phòng ngừa viêm não Nhật Bản hiệu quả
Vắc xin kích thích hệ miễn dịch tạo ra các kháng thể đặc hiệu chống lại virus viêm não Nhật Bản, giúp cơ thể chủ động nhận diện và vô hiệu hóa mầm bệnh khi tiếp xúc. Nhờ cơ chế bất hoạt an toàn, vắc xin không gây nguy cơ nhiễm bệnh mà vẫn tạo được đáp ứng miễn dịch mạnh mẽ.
Sau khi hoàn tất phác đồ hai mũi tiêm, trẻ sẽ có mức kháng thể bảo vệ cao, giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ nhiễm bệnh trong mùa dịch hoặc khi sinh sống tại vùng có virus lưu hành.
2. Giảm mức độ nặng và biến chứng khi mắc bệnh
Ngay cả trong trường hợp đã tiêm phòng nhưng vẫn không may nhiễm virus, trẻ được tiêm vắc xin này thường có triệu chứng nhẹ hơn nhiều so với những trẻ chưa tiêm. Vắc xin giúp giảm mức độ viêm ở não, hạn chế tình trạng co giật, rối loạn tri giác hoặc suy hô hấp - những biến chứng nguy hiểm thường gặp ở bệnh nhân viêm não Nhật Bản. Nhờ đó, khả năng phải nhập viện hồi sức hoặc đối mặt với nguy cơ tử vong giảm đi đáng kể.
3. Hạn chế di chứng thần kinh lâu dài
Viêm não Nhật Bản không chỉ đe dọa tính mạng. Với trẻ sống sót, bệnh có thể để lại hậu quả cả đời: liệt, rối loạn vận động, chậm phát triển trí tuệ. Tiêm JEEV đúng lịch là cách đơn giản nhất để con bạn không thuộc nhóm đó. Việc tiêm JEEV đúng lịch giúp bảo vệ hệ thần kinh khỏi sự tấn công của virus, từ đó giảm thiểu đáng kể khả năng xuất hiện các di chứng này. Trẻ được tiêm phòng đầy đủ có cơ hội phục hồi và phát triển bình thường, không bị ảnh hưởng lâu dài bởi bệnh.
Tiêm vắc xin đúng thời điểm giúp hạn chế di chứng thần kinh lâu dài
4. Góp phần tạo miễn dịch cộng đồng
Khi tỷ lệ trẻ được tiêm vắc xin trong cộng đồng đạt mức cao, nguy cơ virus lây lan và bùng phát dịch được kiểm soát hiệu quả. Việc tạo “lá chắn miễn dịch” này có ý nghĩa quan trọng ở vùng nông thôn và khu vực có mật độ muỗi truyền bệnh cao.
Khi tỷ lệ tiêm chủng trong cộng đồng đạt trên 80%, nguy cơ bùng phát dịch được kiểm soát đáng kể – đây là cơ chế miễn dịch cộng đồng có lợi cho cả những người không thể tiêm vì lý do sức khỏe.
Lịch tiêm vắc xin JEEV chuẩn hiện nay
Tiêm đúng lịch là yếu tố quyết định hiệu quả bảo vệ của JEEV. Phác đồ gồm 2 mũi cơ bản – đơn giản, không phức tạp. Điều then chốt là tuân thủ khoảng cách tối thiểu 28 ngày giữa hai mũi theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
- Mũi 1: Tiêm khi trẻ đủ 1 tuổi trở lên hoặc ở bất kỳ thời điểm nào với người lớn chưa từng tiêm phòng viêm não Nhật Bản.
- Mũi 2: Tiêm sau mũi 1 ít nhất 28 ngày. Đây là mũi quan trọng giúp củng cố miễn dịch, làm tăng nồng độ kháng thể bảo vệ lên mức cao và ổn định.
Ở những đối tượng có nguy cơ phơi nhiễm cao như người sống trong vùng lưu hành dịch, nông dân, người làm việc ngoài trời hoặc những người dự định đến khu vực có dịch, bác sĩ có thể khuyến cáo tiêm nhắc lại sau 1 - 2 năm để duy trì miễn dịch dài hạn. Bác sĩ chuyên khoa sẽ đánh giá nguy cơ tiếp xúc của con và tư vấn lịch tiêm nhắc phù hợp.
Trong trường hợp trẻ bỏ lỡ lịch tiêm, bạn không cần tiêm lại từ đầu. Việc cần làm là tiếp tục hoàn thiện phác đồ, mũi 2 được tiêm sau mũi đầu tối thiểu 28 ngày để duy trì hiệu quả miễn dịch.
Đối tượng nên tiêm và chống chỉ định của vắc xin JEEV
Hiểu lịch tiêm là bước đầu. Nhưng JEEV phù hợp với những ai, và ai cần cẩn thận trước khi tiêm? Đây là thông tin bạn cần biết rõ trước khi đăng ký cho con.
1. Đối tượng nên tiêm vắc xin JEEV
Những người sống trong môi trường có nguy cơ tiếp xúc với virus và nhóm dễ bị tổn thương nặng khi mắc bệnh được khuyến cáo tiêm phòng:
- Trẻ từ 1 tuổi trở lên là nhóm ưu tiên được bảo vệ sớm do hệ miễn dịch còn chưa hoàn thiện, dễ diễn tiến nặng khi nhiễm virus viêm não Nhật Bản.
- Người lớn chưa từng tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản: Bao gồm cả những đối tượng muốn bổ sung miễn dịch để phòng bệnh lâu dài.
- Người sống trong vùng có lưu hành dịch: Như khu vực nông thôn, vùng có nhiều muỗi truyền bệnh hoặc nơi ghi nhận ca viêm não Nhật Bản.
- Người chuẩn bị đi du lịch hoặc công tác đến vùng có dịch: Cần hoàn thành phác đồ trước khi di chuyển để cơ thể được bảo vệ đầy đủ.
JEEV được chỉ định tiêm cho trẻ từ 1 tuổi trở lên
2. Chống chỉ định của vắc xin JEEV
Một số trường hợp tuyệt đối không được tiêm vắc xin để tránh nguy cơ phản ứng nghiêm trọng, bao gồm:
- Tiền sử phản vệ hoặc dị ứng nặng với bất kỳ thành phần nào của vắc xin, đặc biệt là gelatin, một tá dược quan trọng trong công thức vắc xin.
- Phản vệ nghiêm trọng sau liều vắc xin viêm não Nhật Bản trước đó, dù là JEEV hay các loại vắc xin JE khác.
- Đối với những trường hợp này, việc tiếp tục tiêm có thể gây nguy hiểm, do đó cần được bác sĩ xác định rõ ràng trước khi chỉ định.
3. Các trường hợp cần trì hoãn hoặc thận trọng khi tiêm
Bên cạnh những chống chỉ định tuyệt đối, một số trường hợp cần được bác sĩ đánh giá kỹ trước khi tiêm:
- Người đang sốt, mệt mỏi, nhiễm trùng cấp tính hoặc có bệnh lý toàn thân chưa ổn định.
- Trẻ đang có phát ban chưa rõ nguyên nhân, cần được thăm khám để loại trừ các bệnh lý cấp tính trước khi tiêm.
- Người đang trong đợt cấp của các bệnh mạn tính như hen phế quản, bệnh tim mạch hoặc rối loạn co giật.
- Trường hợp vừa tiêm các loại vắc xin khác trong thời gian gần, bác sĩ sẽ cân nhắc khoảng cách phù hợp trước khi tiếp tục tiêm JEEV.
- Phụ nữ mang thai cần được bác sĩ tư vấn, đánh giá lợi ích và nguy cơ trước khi quyết định tiêm phòng.
Tác dụng phụ của vắc xin JEEV
Tương tự các vắc xin bất hoạt khác, JEEV có thể gây ra một số phản ứng nhẹ sau tiêm do cơ thể đang tạo đáp ứng miễn dịch. Hầu hết các triệu chứng đều thoáng qua và tự hết trong vòng 1 - 2 ngày, không ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài của trẻ.
1. Các phản ứng thường gặp
Sau tiêm vắc xin JEEV, trẻ có thể gặp một số phản ứng nhẹ do cơ thể đang kích thích hệ miễn dịch để tạo kháng thể bảo vệ. Những biểu hiện này khá phổ biến và thường tự biến mất sau 1 - 2 ngày. Các triệu chứng thường gặp bao gồm:
- Đau, đỏ hoặc sưng nhẹ tại vị trí tiêm.
- Sốt nhẹ hoặc hơi ấm người trong vài giờ đầu.
- Mệt mỏi, kém ăn hoặc quấy khóc ở trẻ nhỏ.
- Cảm giác đau nhức nhẹ vùng tay hoặc cơ thể.
Những phản ứng này thường tự giới hạn trong 1–2 ngày và không cần can thiệp y tế. Bạn chỉ cần theo dõi thêm tại nhà, cho trẻ uống đủ nước và nghỉ ngơi. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc khiến trẻ khó chịu nhiều, bạn có thể tham khảo ý kiến bác sĩ để được hướng dẫn chăm sóc phù hợp.
Trẻ có thể bị sốt nhẹ sau tiêm vắc xin
2. Các phản ứng ít gặp
Một số trẻ có thể xuất hiện các phản ứng mạnh hơn sau tiêm, thường liên quan đến mức độ đáp ứng miễn dịch cao hơn. Những biểu hiện này không phổ biến nhưng cần được bạn theo dõi sát để kịp thời xử trí. Các triệu chứng có thể bao gồm:
- Sốt cao trên 38,5°C, khó hạ hoặc kéo dài hơn 24 giờ.
- Nổi mẩn đỏ lan rộng, phát ban hoặc ngứa nhiều trên da.
- Nôn ói nhiều lần, đau đầu tăng dần, hoặc trẻ lớn kêu mệt nhiều bất thường.
Nếu các dấu hiệu này không cải thiện sau khi chăm sóc tại nhà, bạn nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá và hướng dẫn xử trí phù hợp
3. Phản ứng nghiêm trọng (hiếm gặp)
Tuy rất hiếm, vắc xin này vẫn có thể gây ra các phản ứng nghiêm trọng cần được cấp cứu kịp thời. Những tình huống này thường xảy ra trong vòng vài phút đến 30 phút đầu sau tiêm, do đó cơ sở y tế luôn yêu cầu người tiêm ở lại theo dõi ít nhất 30 phút. Các biểu hiện cảnh báo bao gồm:
- Khó thở, khò khè, tím tái hoặc sưng phù môi - mắt - mặt.
- Phản ứng dị ứng toàn thân như nổi mề đay dày đặc, mạch nhanh, chóng mặt hoặc tụt huyết áp.
- Co giật, đặc biệt liên quan đến sốt cao ở trẻ nhỏ.
Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào thuộc nhóm phản ứng nghiêm trọng, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức để được xử trí đúng phác đồ.
Lưu ý khi tiêm JEEV cho trẻ nhỏ
Để đảm bảo an toàn và đạt hiệu quả miễn dịch tối ưu, bạn cần chuẩn bị tốt trước khi đưa trẻ đi tiêm và theo dõi đầy đủ sau tiêm. Những lưu ý dưới đây giúp quá trình tiêm chủng diễn ra thuận lợi và giảm thiểu các phản ứng bất thường.
1. Chuẩn bị trước khi đưa trẻ đi tiêm
Trước khi đến cơ sở tiêm chủng, bạn cần chắc chắn trẻ đang trong tình trạng sức khỏe ổn định. Trẻ không nên tiêm nếu đang sốt, ho nhiều, nôn ói hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng cấp.
Trước khi tiêm, hãy báo bác sĩ về: tiền sử dị ứng, các bệnh mạn tính đang điều trị và những lần tiêm chủng gần nhất. Thông tin này giúp bác sĩ sàng lọc và quyết định thời điểm tiêm phù hợp nhất cho trẻ. Việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ, đặc biệt ở trẻ lớn, cũng giúp quá trình tiêm diễn ra nhẹ nhàng hơn.
Bạn cần chuẩn bị tâm lý cho trẻ trước buổi tiêm
2. Theo dõi tại cơ sở tiêm chủng sau khi tiêm
Ngay sau tiêm, trẻ cần được theo dõi trong khoảng 30 phút tại cơ sở y tế. Đây là thời gian quan trọng để phát hiện sớm các phản ứng bất lợi, đặc biệt là phản ứng dị ứng nặng. Các nhân viên y tế sẽ quan sát tình trạng da, nhịp thở và mức độ tỉnh táo của trẻ.
3. Theo dõi và chăm sóc tại nhà trong 24 - 48 giờ đầu
Sau khi rời khỏi cơ sở tiêm chủng, bạn nên tiếp tục theo dõi trẻ trong vòng 1 - 2 ngày đầu - giai đoạn dễ xuất hiện các phản ứng như sốt nhẹ, đau vị trí tiêm hoặc mệt mỏi. Trẻ cần được uống đủ nước, ăn uống nhẹ nhàng và tránh vận động mạnh. Nếu trẻ sốt, bạn có thể dùng thuốc hạ sốt theo hướng dẫn của bác sĩ.
Trong trường hợp trẻ sốt cao kéo dài, quấy khóc dữ dội, nổi mẩn toàn thân hoặc có dấu hiệu khó thở, bạn cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay để được kiểm tra và xử trí kịp thời.
Kết luận
Vắc xin JEEV là lựa chọn an toàn, hiệu quả để phòng ngừa bệnh viêm não Nhật Bản - một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ở trẻ em. Với công nghệ sản xuất hiện đại, cơ chế miễn dịch ổn định cùng khả năng giảm nguy cơ biến chứng thần kinh nặng, JEEV đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt tại các khu vực có lưu hành virus. Việc tuân thủ đúng lịch tiêm, theo dõi sau tiêm và sàng lọc sức khỏe kỹ lưỡng sẽ giúp cơ thể đạt được miễn dịch tối ưu và giảm thiểu nguy cơ phản ứng sau tiêm.
Một mũi tiêm hôm nay có thể bảo vệ cả tương lai của con. Bệnh viện Đại học Phenikaa sẵn sàng đồng hành cùng gia đình bạn trong hành trình đó – với đội ngũ bác sĩ chuyên sâu và quy trình tiêm chủng chuẩn y khoa. Hãy gọi 1900 886648 để đặt lịch tư vấn và thăm khám ngay hôm nay.
