Tầm soát ung thư đại tràng bằng phương pháp nào hiệu quả?

Tầm soát ung thư đại tràng không chỉ dành cho người có triệu chứng, mà còn là bước kiểm tra quan trọng với người khỏe mạnh sau tuổi 45. Nhưng bạn đã biết cụ thể các phương pháp tầm soát hiện nay gồm những gì chưa? Hiểu rõ từng lựa chọn sẽ giúp bạn chủ động bảo vệ sức khỏe từ sớm.

Vì sao cần tầm soát ung thư đại tràng định kỳ?

Theo báo cáo GLOBOCAN 2020, Việt Nam ghi nhận 16.426 ca mắc mới ung thư đại trực tràng và 8.524 trường hợp tử vong. Nếu phát hiện ở giai đoạn I, tỷ lệ sống sau 5 năm đạt khoảng 90–94% theo thống kê của Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS, 2023). Điều này cho thấy ý nghĩa đặc biệt quan trọng của việc chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Tầm soát ung thư đại tràng là phương pháp giúp phát hiện sớm ung thư hoặc các tổn thương tiền ung thư ngay cả khi chưa có triệu chứng. Thông qua sàng lọc, bác sĩ có thể tìm ra khối u nhỏ hoặc polyp đại trực tràng để xử lý kịp thời. Nhờ đó, người bệnh tăng cơ hội điều trị hiệu quả, giảm chi phí và hạn chế nguy cơ tử vong.

>>> Xem thêm: Dấu hiệu ung thư đại tràng

Kiểm tra đại tràng định kỳ là cách chủ động bảo vệ sức khỏe, giúp phát hiện ung thư ngay từ giai đoạn sớm

Đối tượng nào nên tầm soát ung thư đại tràng

Không phải ai cũng có nguy cơ mắc bệnh như nhau, nhưng có những nhóm đối tượng cần đặc biệt lưu ý và nên tầm soát ung thư sớm để phát hiện kịp thời các tổn thương nguy hiểm.

1. Người từ 45 tuổi trở lên

Theo nhiều khuyến cáo quốc tế, người trưởng thành nên bắt đầu tầm soát ung thư đại tràng từ 45 tuổi, ngay cả khi cơ thể hoàn toàn khỏe mạnh và không có bất kỳ triệu chứng nào.

Lý do là nguy cơ hình thành polyp và ung thư đại tràng tăng dần theo tuổi tác. Càng lớn tuổi, quá trình đột biến tế bào và tích lũy các yếu tố nguy cơ càng nhiều. Việc tầm soát định kỳ ở giai đoạn này giúp:

• Phát hiện sớm các polyp có nguy cơ trở thành ung thư.
• Kịp thời xử lý để hạn chế nguy cơ phát triển thành ung thư đại tràng.
• Giảm nguy cơ phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn.

Với người nguy cơ trung bình, bác sĩ thường tư vấn thực hiện xét nghiệm máu ẩn trong phân hàng năm hoặc nội soi đại tràng định kỳ theo khuyến cáo.

2. Người có yếu tố nguy cơ cao

Một số nhóm có nguy cơ mắc ung thư đại tràng cao hơn bình thường và cần tầm soát sớm hơn 45 tuổi hoặc theo lịch theo dõi riêng.

Bao gồm:

• Tiền sử gia đình có người mắc ung thư đại tràng: Nếu cha mẹ, anh chị em ruột từng mắc bệnh, nguy cơ của bạn có thể tăng gấp nhiều lần. Các hội chứng thường gặp gồm Hội chứng Lynch, đa polyp tuyến gia đình (FAP), MAP và Peutz-Jeghers. Xét nghiệm gen giúp phát hiện các đột biến liên quan như MLH1, MSH2, MSH6, PMS2, APC, MUTYH hay STK11, từ đó hỗ trợ tầm soát sớm, theo dõi nguy cơ và xây dựng hướng điều trị phù hợp cho người bệnh có tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng. Trường hợp ung thư không do đột biến gen cần tiến hành nội soi để xác định bệnh.
• Tiền sử polyp đại tràng: Người từng phát hiện và cắt polyp cần theo dõi định kỳ vì polyp có thể tái phát.
• Bệnh viêm ruột mạn tính: Như bệnh Crohn hoặc viêm loét đại tràng kéo dài làm tăng nguy cơ ung thư do tình trạng viêm mạn tính.
• Lối sống không lành mạnh: Thừa cân, béo phì, hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, chế độ ăn ít chất xơ cũng làm gia tăng nguy cơ.

Với nhóm này, bác sĩ có thể chỉ định nội soi đại tràng sớm hơn và theo dõi sát hơn so với người bình thường.

3. Những người xuất hiện các dấu hiệu bất thường về sức khỏe

Bất kỳ ai xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ cũng nên đi kiểm tra sớm, không phân biệt độ tuổi.

Các triệu chứng cần chú ý gồm:

• Đại tiện có dấu hiệu bất thường như phân lẫn máu.
• Thay đổi thói quen đi tiêu kéo dài như táo bón, tiêu chảy, hoặc xen kẽ cả hai.
• Cảm giác đi tiêu không hết, đầy hơi, chướng bụng thường xuyên.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Mệt mỏi kéo dài do thiếu máu.

Những biểu hiện này có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, nhưng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của ung thư đại tràng. Việc thăm khám và tầm soát kịp thời sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân và điều trị hiệu quả hơn.

Người từ 45 tuổi trở lên nên bắt đầu sàng lọc ung thư đại tràng để phát hiện sớm nguy cơ mắc bệnh

Tầm soát ung thư đại tràng gồm những phương pháp nào?

Hiện nay, y học đã phát triển nhiều phương pháp tầm soát ung thư với mức độ xâm lấn và độ chính xác khác nhau, giúp người bệnh có nhiều lựa chọn phù hợp với tình trạng sức khỏe của mình.

1. Nội soi tầm soát ung thư đại tràng

Nội soi đại tràng là phương pháp sử dụng một ống mềm, dài có gắn camera ở đầu để đưa vào trực tràng và quan sát toàn bộ bên trong đại tràng. Nhờ hình ảnh truyền trực tiếp, bác sĩ có thể phát hiện sớm các tổn thương bất thường như polyp hoặc dấu hiệu ung thư.

Thời gian thực hiện nội soi thường kéo dài khoảng 30 - 60 phút. Nếu kết quả bình thường và bạn không thuộc nhóm nguy cơ cao, xét nghiệm có thể được lặp lại sau mỗi 10 năm. Tuy nhiên, không được chủ quan khi có các triệu chứng báo động như: đi ngoài ra máu, thay đổi thói quen đại tiện, sụt cân không rõ nguyên nhân … bạn nên đi nội soi sớm hơn, không cần chờ đến chu kỳ 10 năm tiếp theo.

Ưu điểm

• Độ chính xác cao trong phát hiện ung thư và polyp đại tràng.
• Giúp bác sĩ quan sát chi tiết toàn bộ đại tràng cùng trực tràng.
• Có thể cắt bỏ polyp hoặc lấy mẫu sinh thiết ngay trong quá trình nội soi.

Nhược điểm

• Có thể bỏ sót một số polyp nhỏ hoặc tổn thương rất sớm - tỷ lệ này hiện nay là rất thấp nhờ công nghệ nội soi AI hiện đại.
• Cần làm sạch ruột kỹ và thay đổi chế độ ăn trước khi thực hiện.
• Thường phải dùng thuốc an thần, nên cần người đưa về sau khi nội soi.
• Hiếm gặp biến chứng như chảy máu, rách thành ruột.
• Sau thủ thuật có thể cảm thấy đầy hơi hoặc co thắt nhẹ.

Nội soi đại tràng sử dụng thiết bị hiện đại, công nghệ tiên tiến giúp phát hiện tổn thương nhỏ nhất

2. Xét nghiệm ADN trong phân

Xét nghiệm ADN trong phân là phương pháp kiểm tra mẫu phân để tìm các biến đổi ADN bất thường trong tế bào – dấu hiệu có thể liên quan đến ung thư đại tràng hoặc tổn thương tiền ung thư. Đồng thời, xét nghiệm cũng phát hiện máu ẩn trong phân.

Bạn có thể tự lấy mẫu tại nhà và gửi đến phòng xét nghiệm. Nếu kết quả bình thường, xét nghiệm thường được thực hiện lại mỗi 3 năm.

Ưu điểm

• Không cần làm sạch ruột, không gây mê hay nội soi.
• Không phải kiêng ăn hay ngưng thuốc trước khi xét nghiệm.
• Thuận tiện vì có thể thực hiện tại nhà, không ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt.

Nhược điểm

• Độ chính xác trong phát hiện polyp tiền ung thư thấp hơn nội soi đại tràng.
• Nếu có kết quả bất thường, vẫn cần nội soi để kiểm tra lại.
• Có thể xảy ra dương tính giả (kết quả báo bất thường nhưng thực tế không có bệnh).

3. Xét nghiệm máu ẩn trong phân hoặc xét nghiệm miễn dịch hóa học trong phân

Xét nghiệm máu ẩn trong phân (FOBT) và xét nghiệm miễn dịch phân (FIT) là phương pháp kiểm tra mẫu phân để phát hiện máu ẩn - dấu hiệu có thể liên quan đến polyp hoặc ung thư đại tràng. Các xét nghiệm này thường được chỉ định kiểm tra định kỳ hàng năm.

Trong đó, FOBT (Fecal Occult Blood Test - xét nghiệm hóa học) yêu cầu kiêng một số thực phẩm và thuốc trước khi lấy mẫu. FIT (Fecal Immunochemical Test - xét nghiệm miễn dịch) không cần kiêng và có độ đặc hiệu cao hơn - đây là lựa chọn được nhiều chương trình tầm soát hiện nay ưu tiên

Ưu điểm

• Có thể tự lấy mẫu tại nhà, tiện lợi.
• Không cần thực hiện bước làm sạch ruột trước khi kiểm tra.
• Không phải gây mê hay nội soi.

Nhược điểm

• Một số polyp hoặc tổn thương ung thư có thể không được phát hiện.
• Có thể phải kiêng một số thực phẩm và thuốc trước khi làm xét nghiệm (đặc biệt với FOBT).
• Nếu phát hiện máu trong phân, cần làm thêm xét nghiệm khác để tìm nguyên nhân.
• Có thể xảy ra dương tính giả (kết quả báo bất thường nhưng thực tế không có bệnh).

4. Nội soi đại tràng ảo (chụp cắt lớp vi tính đại tràng)

Nội soi đại tràng ảo (CT đại tràng) là phương pháp sử dụng chụp CT để tạo hình ảnh cắt lớp của đại tràng và trực tràng, giúp phát hiện polyp hoặc dấu hiệu ung thư. Trước khi chụp, bác sĩ sẽ đưa một ống nhỏ vào trực tràng để bơm không khí hoặc CO₂ nhằm làm căng đại tràng, giúp hình ảnh rõ hơn.

Thủ thuật chỉ mất khoảng 10 phút và thường được lặp lại mỗi 5 năm nếu kết quả bình thường.

Ưu điểm

• Không cần gây mê.
• Không phải đưa ống nội soi dài vào toàn bộ đại tràng như nội soi truyền thống.
• Thời gian thực hiện nhanh.

Nhược điểm

• Vẫn cần làm sạch ruột và điều chỉnh ăn uống trước khi thực hiện.
• Có thể bỏ sót polyp nhỏ hoặc tổn thương sớm.
• Có tiếp xúc với tia X (dù liều thấp hơn CT chẩn đoán thông thường).
• Không thể sinh thiết hoặc cắt polyp trong lúc chụp, nếu phát hiện bất thường vẫn phải nội soi lại.
• Có thể gây đầy hơi, co thắt nhẹ sau khi thực hiện.
• Đôi khi phát hiện bất thường ở cơ quan khác, cần làm thêm xét nghiệm để kiểm tra.

Chi phí tầm soát ung thư đại tràng khoảng bao nhiêu?

Chi phí tầm soát bệnh ung thư đại tràng không cố định mà phụ thuộc vào phương pháp thực hiện, cơ sở y tế và việc có gây mê hay không. Bạn có thể xem các mức chi phí tham khảo trong bảng dưới đây:

Trên đây là các phương pháp tầm soát ban đầu. Nếu phát hiện bất thường, bác sĩ có thể chỉ định thêm một số xét nghiệm chuyên sâu để chẩn đoán chính xác và đánh giá giai đoạn bệnh:

• Chụp cắt lớp vi tính (CLVT) ổ bụng: Đánh giá mức độ tổn thương, xem ung thư có lan đến hạch ổ bụng hoặc cơ quan lân cận không. Chi phí khoảng 900.000 - 2.000.000 đồng.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI) ổ bụng: Giúp xác định rõ mức độ xâm lấn tại chỗ và khả năng di căn đến các khu vực xung quanh. Chi phí khoảng 1.500.000 - 2.000.000 đồng.

Chi phí khám sàng lọc có thể khác nhau tùy vào phương pháp kiểm tra và cơ sở y tế thực hiện

Tầm soát ung thư đại tràng ở đâu?

Sau khi nắm rõ chi phí, điều quan trọng tiếp theo là chọn đúng địa điểm tầm soát để đảm bảo kết quả chính xác và an toàn. Khi nhu cầu tầm soát ung thư ngày càng được quan tâm, việc lựa chọn một cơ sở y tế uy tín, trang thiết bị hiện đại và đội ngũ chuyên môn cao là điều rất quan trọng. Trung tâm Tiêu hóa Bệnh viện Đại học Phenikaa xây dựng quy trình tầm soát ung thư đại tràng và dạ dày khép kín, giúp người bệnh được kiểm tra toàn diện và thuận tiện ngay từ bước thăm khám ban đầu.

Trung tâm sử dụng hệ thống nội soi Olympus EVIS X1 CV1500 tích hợp AI, có khả năng phát hiện tổn thương nghi ngờ ung thư từ kích thước khoảng 1mm - kể cả ở vị trí khó quan sát nhất. Kết hợp với công nghệ ánh sáng dải hẹp (NBI - Narrow Band Imaging), bác sĩ có thể phân biệt tổn thương lành tính và ác tính ngay trong quá trình nội soi, mà không cần chờ kết quả sinh thiết. Khi cần, polyp có thể được cắt bỏ bằng phương pháp nội soi, hạn chế phải phẫu thuật mở và rút ngắn thời gian hồi phục.

Khi gây mê, bác sĩ sử dụng kỹ thuật truyền thuốc TCI (kiểm soát mục tiêu) - liều thuốc được điều chỉnh riêng cho từng người, giúp bạn ổn định huyết áp, nhịp tim và ít bị buồn nôn hay chóng mặt sau nội soi.

Hệ thống xét nghiệm sinh hóa và miễn dịch được tự động hóa, cho kết quả nhanh và độ chính xác cao. Quy trình nội soi được tổ chức theo nguyên tắc một chiều, đảm bảo kiểm soát nhiễm khuẩn theo quy định của Bộ Y tế.

Đội ngũ bác sĩ tại trung tâm được đào tạo bài bản trong và ngoài nước, phối hợp chặt chẽ với các chuyên khoa Ngoại, Ung bướu và Chẩn đoán hình ảnh để đưa ra hướng điều trị phù hợp cho từng trường hợp, từ can thiệp nội soi, phẫu thuật xâm lấn tối thiểu đến hóa trị, xạ trị khi cần thiết.

Trung tâm Tiêu hóa Bệnh viện Đại học Phenikaa cung cấp dịch vụ tầm soát ung thư đại tràng an toàn, chính xác và hiệu quả

Những lưu ý trước khi tầm soát ung thư đại tràng

Để buổi tầm soát ung thư đại trực tràng diễn ra thuận lợi và cho kết quả chính xác, bạn nên chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi thăm khám. Một vài lưu ý nhỏ dưới đây sẽ giúp quá trình thực hiện nhẹ nhàng và an toàn hơn.

• Trước ngày đi khám, nên ăn nhẹ, tránh dùng sữa, nước ngọt có gas, rượu bia và cà phê sau 21 giờ.
• Nếu được chỉ định nội soi, cần làm theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế.
• Thông thường, người bệnh phải nhịn ăn khoảng 8 giờ và ngừng uống nước trước thủ thuật khoảng 2 giờ.
• Uống thuốc làm sạch ruột theo liều lượng và thời gian bác sĩ yêu cầu.
• Phụ nữ mang thai phải báo với bác sĩ để được tư vấn phù hợp; không thực hiện chụp CT hoặc X-quang vì có thể ảnh hưởng đến thai nhi.
• Phụ nữ nên tránh nội soi trong thời gian đang có kinh nguyệt.
• Cần thông tin đầy đủ cho bác sĩ về các bệnh đang điều trị như tiểu đường, tim mạch, suy thận, tiền sử dị ứng hoặc nếu đang dùng thuốc kháng đông.
• Bác sĩ sẽ cân nhắc và hướng dẫn điều chỉnh hoặc tạm ngưng một số loại thuốc trước khi tiến hành nội soi.

Bạn nên trao đổi kỹ với bác sĩ về tiền sử bệnh và triệu chứng tiêu hóa trước khi tầm soát

Kết luận

Tóm lại, tầm soát ung thư đại tràng là bước quan trọng giúp phát hiện sớm tổn thương tiền ung thư và tăng tiên lượng sống cho người bệnh. Chủ động kiểm tra định kỳ không chỉ bảo vệ sức khỏe đường tiêu hóa mà còn giúp bạn an tâm hơn trong cuộc sống. Đừng chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới đi khám, bởi ung thư đại tràng giai đoạn đầu thường diễn tiến âm thầm. Nếu bạn đang tìm địa chỉ uy tín, hãy liên hệ Trung tâm Tiêu hóa Bệnh viện Đại học Phenikaa để được tư vấn chuyên sâu và xây dựng lộ trình tầm soát phù hợp. Gọi ngay hotline 1900 886648 để đặt lịch sớm nhất.