Nang buồng trứng khi mang thai có ảnh hưởng đến thai nhi không? Những điều mẹ bầu cần biết

Trong quá trình siêu âm và theo dõi thai kỳ, một số phụ nữ được ghi nhận có nang buồng trứng khi mang thai. Thông tin này khiến nhiều mẹ bầu lo lắng vì không biết khối nang có ảnh hưởng đến thai nhi hay không. Bài viết dưới đây sẽ giúp mẹ bầu hiểu rõ hơn về các loại nang buồng trứng có thể gặp trong thai kỳ, nguyên nhân hình thành cũng như những vấn đề cần theo dõi để đảm bảo sức khỏe của cả mẹ và thai nhi.

Các loại nang buồng trứng gặp khi mang thai

Trong thai kỳ, nang buồng trứng xuất hiện do các thay đổi sinh lý của cơ thể hoặc do khối nang đã tồn tại từ trước khi mang thai nhưng chỉ được phát hiện khi siêu âm.

Phần lớn các nang này là lành tính và thường tự thoái triển theo thời gian. Tuy nhiên, việc xác định đúng loại nang buồng trứng giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ biến chứng và đưa ra hướng theo dõi phù hợp cho mẹ bầu.

Một số loại nang buồng trứng khi mang thai có thể gặp gồm:

• Nang hoàng thể (corpus luteum cyst): Đây là loại nang sinh lý thường gặp nhất trong thai kỳ. Nang hình thành từ hoàng thể sau khi trứng rụng và có vai trò tiết hormone progesterone để duy trì thai trong giai đoạn đầu. Nang hoàng thể thường thoái triển tự nhiên trước tuần 16, khi nhau thai dần đảm nhận chức năng sản xuất progesterone.
• Nang noãn (follicular cyst): Hình thành khi nang trứng không vỡ để phóng noãn. Nang noãn thường đã hình thành trước khi mang thai và được phát hiện tình cờ trong các lần siêu âm đầu thai kỳ. Loại nang này thường có kích thước nhỏ, ít gây triệu chứng và có thể tự biến mất theo thời gian.
• U nang bì buồng trứng (dermoid cyst): Đây là dạng u nang lành tính hình thành từ tế bào mầm, có thể chứa mô mỡ, tóc hoặc các cấu trúc khác. U nang bì thường tồn tại trước khi mang thai và được phát hiện khi siêu âm thai kỳ.
• U nang thanh dịch hoặc u nang nhầy: Đây là các khối u nang thực thể của buồng trứng. Phần lớn là lành tính nhưng cần được theo dõi kích thước và đặc điểm trên siêu âm trong suốt thai kỳ.

Nang hoàng thể là loại nang sinh lý thường gặp nhất trong thai kỳ

Vì sao có thể xuất hiện nang buồng trứng khi mang thai?

Sự xuất hiện của nang buồng trứng trong thai kỳ có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau. Một số nang hình thành do thay đổi sinh lý bình thường của cơ thể khi mang thai, trong khi một số trường hợp khác là khối nang đã tồn tại từ trước nhưng chỉ được phát hiện khi siêu âm trong quá trình theo dõi thai kỳ.

Dưới đây là một số nguyên nhân thường gặp có thể dẫn đến sự xuất hiện của nang buồng trứng:

1. Thay đổi nội tiết trong giai đoạn đầu thai kỳ

Trong tam cá nguyệt thứ nhất, buồng trứng tiếp tục hoạt động để hỗ trợ duy trì thai sớm. Sau khi trứng được thụ tinh, hoàng thể sẽ tiết progesterone nhằm giữ ổn định niêm mạc tử cung cho đến khi nhau thai dần đảm nhận chức năng nội tiết, thường vào cuối tam cá nguyệt thứ nhất. Chính hoạt động này thường dẫn đến sự xuất hiện của nang hoàng thể sinh lý.

Ngoài ra, nồng độ hCG tăng cao trong những tuần đầu thai kỳ cũng kích thích buồng trứng, giúp duy trì hoàng thể. Đây là một yếu tố góp phần vào sự tồn tại của nang hoàng thể trong giai đoạn sớm.

Thay đổi nội tiết trong giai đoạn đầu thai kỳ có thể liên quan đến sự xuất hiện của nang

2. Nang buồng trứng đã tồn tại trước khi mang thai

Một số khối nang có thể đã hình thành từ trước nhưng không gây triệu chứng rõ ràng, nên người phụ nữ chưa phát hiện. Khi mang thai và bắt đầu siêu âm định kỳ, khối nang mới được ghi nhận. Trường hợp này không phải là nang mới xuất hiện do thai kỳ, mà là tổn thương có sẵn và được phát hiện trong quá trình theo dõi.

3. Rối loạn quá trình phát triển của nang trứng

Trong chu kỳ kinh nguyệt, nang trứng sẽ phát triển và vỡ để phóng noãn. Nếu quá trình này không diễn ra trọn vẹn, nang trứng sẽ tiếp tục tồn tại và hình thành nang chức năng. Những nang này thường chứa dịch, kích thước không quá lớn và nhiều trường hợp có thể tự thoái triển theo thời gian.

4. Một số bệnh lý của buồng trứng

Ngoài các nguyên nhân sinh lý, nang buồng trứng trong thai kỳ cũng có thể liên quan đến một số khối u nang thực thể như u nang bì, u nang thanh dịch hoặc u nang nhầy. Các khối nang này thường đã tồn tại từ trước, ít liên quan trực tiếp đến quá trình mang thai nhưng thường được phát hiện lần đầu khi siêu âm thai định kỳ. Dựa trên cấu trúc, kích thước và tốc độ phát triển của nang, bác sĩ sẽ quyết định hướng theo dõi phù hợp nhất.

Nang buồng trứng khi mang thai có ảnh hưởng đến thai nhi không?

Biết nguyên nhân giúp mẹ bớt lo lắng. Nhưng câu hỏi mà hầu hết mẹ bầu quan tâm nhất vẫn là: nang có ảnh hưởng đến con không? Trên thực tế, phần lớn các nang buồng trứng phát hiện trong thai kỳ là lành tính và không gây tác động đáng kể đến thai nhi. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào loại nang, kích thước của nang cũng như tình trạng sức khỏe của người mẹ.

Dưới đây là một số tình huống thường gặp khi có nang buồng trứng trong thai kỳ:

1. Trường hợp không ảnh hưởng đến thai nhi

Trong nhiều trường hợp, nang buồng trứng phát hiện trong thai kỳ là nang chức năng hoặc nang hoàng thể có kích thước nhỏ. Những nang này thường không gây triệu chứng rõ ràng và hầu như không ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi. Khi thai kỳ tiến triển, đặc biệt sau giai đoạn đầu, khối nang thường tự giảm kích thước hoặc biến mất mà không cần điều trị.

Một số đặc điểm thường gặp của nhóm nang này gồm:

• Kích thước dưới 5 cm thường được theo dõi bảo tồn nếu không có triệu chứng.
• Cấu trúc đơn giản, chứa dịch và thành mỏng.
• Không gây đau bụng hoặc chỉ gây khó chịu nhẹ.
• Có xu hướng tự thoái triển khi nhau thai bắt đầu đảm nhận chức năng nội tiết.

Trong những trường hợp này, bác sĩ thường chỉ định siêu âm kiểm tra theo lịch hẹn để đánh giá sự thay đổi của khối nang.

Phần lớn các trường hợp nang buồng trứng trong thai kỳ không ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi

2. Trường hợp cần theo dõi chặt chẽ

Một số khối nang, tuy không gây triệu chứng rõ rệt nhưng vẫn cần được kiểm tra định kỳ theo chỉ định. Điều này nhằm kiểm soát kích thước và đặc điểm của khối nang, từ đó phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường nếu có.

Trên siêu âm, nang lành tính thường có thành mỏng đều, cấu trúc trống âm hoàn toàn hoặc chứa dịch đơn thuần, không có vách ngăn dày hay thành phần đặc bên trong. Nang có vách ngăn, nhú trong nang hoặc bất thường khi đo lưu lượng máu bằng siêu âm Doppler là những đặc điểm cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá kỹ hơn để loại trừ tổn thương phức tạp.

Các tình huống thường cần theo dõi chặt chẽ bao gồm:

• Nang có kích thước ≥5 cm cần được theo dõi bằng siêu âm. Chỉ định phẫu thuật không chỉ dựa trên kích thước mà còn phụ thuộc đặc điểm siêu âm, triệu chứng và nguy cơ biến chứng
• Nang không giảm kích thước theo thời gian.
• Nang có cấu trúc phức tạp trên siêu âm.
• Người bệnh có cảm giác căng tức hoặc khó chịu vùng bụng dưới.

Trong những trường hợp này, bác sĩ sẽ hẹn siêu âm kiểm tra theo lịch để đánh giá diễn tiến của khối nang và đưa ra hướng xử trí phù hợp nếu cần.

3. Trường hợp có nguy cơ gây biến chứng

Mặc dù không phổ biến, một số nang buồng trứng có nguy cơ gây biến chứng khi kích thước lớn hoặc có đặc điểm bất thường. Những biến chứng này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và gián tiếp tác động đến thai kỳ nếu không được xử trí kịp thời.

Các biến chứng có thể gặp gồm:

• Xoắn buồng trứng: Buồng trứng bị xoắn, gây đau bụng dữ dội và cần được xử trí sớm.
• Vỡ nang buồng trứng: Khi bị vỡ, khối nang có thể gây đau bụng đột ngột, đôi khi kèm theo chảy máu trong ổ bụng, tình trạng cần được xử trí cấp cứu.
• Cản trở quá trình sinh: Nang có kích thước lớn hoặc nằm ở vị trí thấp trong khung chậu có thể gây khó khăn cho quá trình sinh thường, khi đó bác sĩ sẽ cân nhắc phương pháp sinh phù hợp.

Dù các biến chứng trên không phổ biến, nhưng khi xảy ra đều cần được xử trí y tế kịp thời. Đây là lý do các bác sĩ sản khoa luôn khuyến nghị theo dõi định kỳ với mẹ bầu có nang buồng trứng, dù kích thước nhỏ.

Khi nào cần điều trị?

Không phải tất cả các trường hợp nang buồng trứng trong thai kỳ đều cần can thiệp điều trị. Phần lớn các khối nang có kích thước nhỏ, cấu trúc đơn giản và không gây triệu chứng thường chỉ cần siêu âm kiểm tra đều đặn trong suốt thai kỳ.

Tuy nhiên, trong một số tình huống nhất định, bác sĩ có thể cân nhắc điều trị để hạn chế nguy cơ biến chứng và đảm bảo an toàn cho cả mẹ và thai nhi. Một số trường hợp thường được xem xét điều trị gồm:

• Xoắn buồng trứng hoặc vỡ nang gây đau bụng dữ dội - đặc biệt xoắn kéo dài có nguy cơ hoại tử buồng trứng, cần phẫu thuật khẩn cấp
• Nghi ngờ ung thư
• Đau kéo dài không đáp ứng điều trị

Trong những trường hợp cần can thiệp, bác sĩ sẽ cân nhắc phương pháp điều trị phù hợp với từng giai đoạn thai kỳ. Khi cần phẫu thuật theo chương trình, thời điểm lý tưởng thường là tuần 16–20. Lúc này, nguy cơ sảy thai đã giảm và tử cung chưa quá lớn, thuận lợi hơn cho phẫu thuật. Phẫu thuật nội soi thường được ưu tiên vì ít xâm lấn và giúp mẹ hồi phục nhanh. Các nghiên cứu cho thấy kết cục thai kỳ của phương pháp này tương đương phẫu thuật mở khi được thực hiện đúng chỉ định.

Siêu âm giúp đánh giá kích thước và đặc điểm của nang buồng trứng

Mẹ bầu nên làm gì khi phát hiện nang buồng trứng?

Khi được ghi nhận có nang buồng trứng trong thai kỳ, nhiều mẹ bầu thường có tâm lý lo lắng. Tuy nhiên, trong phần lớn trường hợp, khối nang là lành tính và chỉ cần siêu âm kiểm tra theo lịch hẹn. Mẹ hãy tuân thủ lịch khám và hướng dẫn của bác sĩ - đây là cách hiệu quả nhất để phát hiện sớm và xử lý kịp thời nếu nang có diễn biến bất thường.

Dưới đây là những lưu ý mẹ bầu cần nắm rõ:

1. Tuân thủ lịch khám thai và siêu âm định kỳ

Việc khám thai và siêu âm định kỳ giúp bác sĩ theo dõi sự phát triển của thai nhi đồng thời đánh giá kích thước và đặc điểm của khối nang buồng trứng. Thông qua các lần kiểm tra này, bác sĩ có thể xác định khối nang có thay đổi theo thời gian hay không và kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường nếu có.

Mẹ bầu nên tuân thủ lịch khám thai và theo dõi định kỳ khi được ghi nhận có nang buồng trứng

2. Hạn chế vận động mạnh khi nang có kích thước lớn

Khi khối nang có kích thước lớn, mẹ bầu nên tránh các hoạt động có thể làm tăng áp lực ổ bụng như vận động mạnh, mang vác vật nặng hoặc tập luyện cường độ cao. Sinh hoạt nhẹ nhàng và phù hợp với tình trạng sức khỏe sẽ giúp giảm nguy cơ xoắn buồng trứng hoặc vỡ nang.

3. Theo dõi các dấu hiệu bất thường của cơ thể

Trong thai kỳ, mẹ cần chú ý các triệu chứng bất thường. Nếu xuất hiện đau bụng dữ dội, buồn nôn, chóng mặt hoặc đau âm ỉ vùng bụng dưới ngày càng tăng - đây là tín hiệu cần đến cơ sở y tế ngay để được đánh giá kịp thời.

4. Duy trì tâm lý thoải mái

Ngoài việc theo dõi y tế, mẹ bầu cũng nên duy trì tâm lý ổn định và thực hiện chế độ chăm sóc thai kỳ hợp lý. Nghỉ ngơi đầy đủ, ăn uống cân bằng dinh dưỡng và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp thai kỳ diễn ra thuận lợi và góp phần bảo vệ sức khỏe của cả mẹ và thai nhi.

Kết luận

Nang buồng trứng khi mang thai là tình trạng có thể gặp ở một số phụ nữ trong quá trình theo dõi thai kỳ. Phần lớn các khối nang là lành tính, không ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi và có thể tự thoái triển theo thời gian. Tuy nhiên, việc tái khám và siêu âm đều đặn vẫn rất quan trọng để đánh giá đặc điểm của nang, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và có hướng xử trí phù hợp khi cần thiết.

Việc theo dõi thai sản đầy đủ và đúng lịch là nền tảng để phát hiện sớm các bất thường, trong đó có nang buồng trứng. Nếu mẹ bầu được ghi nhận có nang hoặc có triệu chứng bất thường, hãy chủ động thăm khám tại Khoa Phụ - Bệnh viện Đại học Phenikaa để được bác sĩ chuyên khoa tư vấn và theo dõi đầy đủ. Mẹ hãy liên hệ hotline 1900 886648 để được tư vấn chi tiết và đặt lịch thăm khám cùng bác sĩ chuyên khoa.