Độ dày nội mạc tử cung có mối liên hệ mật thiết đến chu kỳ kinh nguyệt, khả năng thụ thai và sức khỏe sinh sản của phụ nữ. Chỉ số này không cố định mà thay đổi theo từng giai đoạn của chu kỳ và theo độ tuổi. Vậy nội mạc tử cung bao nhiêu là bình thường, khi nào được xem là sinh lý và khi nào cần theo dõi y tế? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ các chỉ số nội mạc tử cung theo từng giai đoạn chu kỳ kinh và độ tuổi, đồng thời hướng dẫn cách đọc kết quả siêu âm một cách chính xác.
Nội mạc tử cung bao nhiêu là bình thường theo từng giai đoạn chu kỳ kinh?
Độ dày nội mạc tử cung không cố định mà thay đổi liên tục dưới tác động của hormone sinh dục nữ trong suốt chu kỳ kinh nguyệt. Dưới đây là các mức độ nội mạc tử cung thường gặp theo từng giai đoạn sinh lý:
1. Giai đoạn hành kinh
Giai đoạn hành kinh là thời điểm lớp nội mạc tử cung của chu kỳ trước bong ra và được đào thải ra ngoài dưới dạng máu kinh. Do đã trải qua quá trình bong tróc, nội mạc tử cung ở trạng thái mỏng nhất trong toàn bộ chu kỳ. Độ dày nội mạc tử cung trong giai đoạn này thường dao động khoảng 2 - 4 mm. Đây là mức sinh lý hoàn toàn bình thường và không phản ánh bất kỳ bệnh lý nào.
2. Giai đoạn tăng sinh
Sau khi sạch kinh, cơ thể bước vào giai đoạn tăng sinh dưới tác động của hormone estrogen. Nội mạc tử cung bắt đầu tái tạo, dày lên từng ngày để chuẩn bị cho khả năng thụ thai. Ở giai đoạn này, độ dày nội mạc tử cung thường tăng từ khoảng 5 - 8 mm, có thể dày dần về cuối giai đoạn. Nội mạc đều, tăng sinh tốt cho thấy sự đáp ứng nội tiết thuận lợi của cơ thể.
3. Giai đoạn rụng trứng
Giai đoạn rụng trứng là thời điểm chuyển tiếp quan trọng trong chu kỳ kinh nguyệt, khi trứng được phóng thích từ buồng trứng. Lúc này, nội mạc tử cung đã đạt độ dày cần thiết để sẵn sàng tiếp nhận phôi nếu quá trình thụ tinh xảy ra. Độ dày nội mạc tử cung thường ghi nhận khoảng 8-12 mm, được xem là mức phù hợp cho việc chuẩn bị làm tổ.
Độ dày nội mạc tử cung ở giai đoạn rụng trứng khoảng 8-12mm
4. Giai đoạn hoàng thể
Sau rụng trứng, cơ thể bước vào giai đoạn hoàng thể với sự chi phối chủ yếu của hormone progesterone. Dưới tác động của progesterone, nội mạc tử cung trải qua quá trình chuyển hóa tiết (secretory transformation). Các tuyến nội mạc tăng cường tiết dịch giàu glycogen và lipid, mạch máu xoắn (spiral arteries) phát triển mạnh mẽ, tạo môi trường giàu dinh dưỡng và oxy cần thiết cho phôi làm tổ.
Trong giai đoạn này, độ dày nội mạc tử cung được xem là sinh lý khi nằm trong khoảng 7 - 16 mm. Nếu không có thai, nội mạc sẽ thoái hóa và bong ra, kết thúc chu kỳ kinh nguyệt.
Nội mạc tử cung bao nhiêu là bình thường theo độ tuổi?
Bên cạnh chu kỳ kinh nguyệt, độ tuổi cũng là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến độ dày nội mạc tử cung. Sự thay đổi nội tiết theo từng giai đoạn cuộc đời khiến chỉ số nội mạc không giống nhau giữa phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, tiền mãn kinh và sau mãn kinh. Dưới đây là phân tích chi tiết về độ dày nội mạc tử cung chuẩn theo từng nhóm tuổi:
1. Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản
Ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, nội mạc tử cung chịu sự chi phối trực tiếp của hormone estrogen và progesterone. Do đó, độ dày thay đổi linh hoạt theo từng giai đoạn của chu kỳ kinh nguyệt. Vì vậy, không có một con số cố định duy nhất để đánh giá bình thường hay bất thường.
Trên thực tế, độ dày nội mạc tử cung có thể dao động từ khoảng 2 - 16 mm, tùy thời điểm siêu âm trong chu kỳ. Chỉ số này nằm trong giới hạn sinh lý khi phù hợp với ngày chu kỳ, kinh nguyệt đều và không kèm theo triệu chứng bất thường.
2. Phụ nữ tiền mãn kinh
Giai đoạn tiền mãn kinh là thời kỳ chức năng buồng trứng suy giảm và nội tiết dao động. Sự thay đổi hormone khiến chu kỳ kinh trở nên thất thường và nội mạc tử cung có thể dày hoặc mỏng không đều giữa các chu kỳ.
Nội mạc tử cung ở phụ nữ tiền mãn kinh thường vẫn có thể dày khoảng 8 - 12 mm và được xem là sinh lý nếu người phụ nữ vẫn còn kinh nguyệt. Tuy nhiên, nếu nội mạc dày kéo dài kèm rong kinh hoặc ra huyết bất thường, cần được theo dõi và đánh giá chuyên khoa.
Nội mạc tử cung của phụ nữ tiền mãn kinh có thể dày hoặc mỏng không đều giữa các chu kỳ
3. Phụ nữ sau mãn kinh
Sau mãn kinh, hoạt động nội tiết của buồng trứng gần như chấm dứt, nội mạc tử cung không còn chịu ảnh hưởng chu kỳ hormone như trước. Do đó, nội mạc thường mỏng và ổn định. Trên siêu âm, độ dày nội mạc tử cung ≤ 4 - 5 mm được xem là trong giới hạn an toàn. Nếu nội mạc dày trên 5 mm, đặc biệt khi xuất hiện ra máu âm đạo sau mãn kinh ngay cả khi niêm mạc không dày trên 5mm, đây là dấu hiệu bất thường cần thăm khám phụ khoa sớm để loại trừ các bệnh lý nội mạc tử cung.
Cách đọc chỉ số nội mạc tử cung trên kết quả siêu âm
Chỉ số độ dày nội mạc tử cung thường được ghi bằng đơn vị milimet (mm) trên phiếu siêu âm. Tuy nhiên, con số này chỉ có ý nghĩa khi được đặt trong bối cảnh cụ thể. Để tránh hiểu sai hoặc lo lắng không cần thiết, bạn nên đọc chỉ số này theo các bước sau:
- Xác định thời điểm chu kỳ kinh nguyệt tại lúc siêu âm: Trước tiên, bạn cần biết ngày đầu của kỳ kinh gần nhất để xác định bạn đang ở giai đoạn nào của chu kỳ. Nội mạc tử cung mỏng ở đầu chu kỳ và dày dần về cuối chu kỳ là diễn tiến sinh lý bình thường.
- Đối chiếu độ dày nội mạc với giai đoạn chu kỳ tương ứng: Sau khi xác định được giai đoạn chu kỳ, hãy so sánh chỉ số đo được với mức độ dày sinh lý của giai đoạn đó. Một chỉ số nằm trong ngưỡng an toàn khi phù hợp với giai đoạn chu kỳ, không nên đánh giá dựa trên một con số đơn lẻ.
- Xem xét độ tuổi của người được siêu âm: Ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, nội mạc có thể dao động rộng theo hormone. Trong khi đó, ở phụ nữ sau mãn kinh, nội mạc thường mỏng và ổn định. Vì vậy, cùng một chỉ số nhưng ý nghĩa lâm sàng có thể hoàn toàn khác nhau giữa các nhóm tuổi.
- Kết hợp với triệu chứng lâm sàng đi kèm: Chỉ số nội mạc tử cung cần được đánh giá cùng các biểu hiện như rối loạn kinh nguyệt, rong kinh, ra máu ngoài chu kỳ hoặc ra huyết sau mãn kinh. Nếu con số không phù hợp với triệu chứng, cần được bác sĩ đánh giá thêm.
- Không vội kết luận chỉ dựa trên một lần siêu âm: Trong nhiều trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm lại ở chu kỳ tiếp theo hoặc vào thời điểm phù hợp hơn để theo dõi diễn tiến nội mạc trước khi 3.đưa ra chẩn đoán chính xác.
Khi nào nội mạc tử cung được xem là bất thường?
Ngoài việc nắm rõ nội mạc tử cung bao nhiêu là bình thường theo chu kỳ và độ tuổi, việc nhận biết khi nào nội mạc tử cung được xem là bất thường cũng rất quan trọng. Trên thực tế, nội mạc không chỉ được đánh giá dựa vào độ dày đo được trên siêu âm, mà còn cần đặt trong bối cảnh thời điểm chu kỳ kinh, độ tuổi và triệu chứng lâm sàng đi kèm. Một số trường hợp dưới đây được xem là dấu hiệu bất thường và cần theo dõi hoặc thăm khám chuyên khoa:
1. Nội mạc tử cung quá mỏng
Nội mạc tử cung quá mỏng là khi độ dày thấp hơn mức cần thiết ở giai đoạn chu kỳ đang cần sự phát triển tối ưu, đặc biệt sau rụng trứng. Tình trạng này thường liên quan đến rối loạn nội tiết, suy giảm estrogen, tiền sử nạo hút thai hoặc tổn thương lớp niêm mạc tử cung. Nội mạc quá mỏng kéo dài có thể gây rối loạn chu kỳ kinh nguyệt và làm giảm khả năng phôi làm tổ, đặc biệt với những ai đang có kế hoạch mang thai.
2. Nội mạc tử cung quá dày
Nội mạc tử cung quá dày được xác định khi độ dày vượt quá giới hạn sinh lý của giai đoạn chu kỳ hoặc độ tuổi tương ứng. Ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, nội mạc dày kéo dài ngoài giai đoạn trước kỳ kinh cần được theo dõi. Đặc biệt, ở phụ nữ sau mãn kinh, nội mạc tử cung dày trên ngưỡng an toàn, nhất là khi kèm ra máu âm đạo, được xem là dấu hiệu bất thường cần thăm khám sớm để loại trừ các bệnh lý nội mạc.
Nội mạc tử cung quá dày được xác định khi độ dày vượt quá giới hạn sinh lý của giai đoạn chu kỳ
3. Nội mạc tử cung dày không đều hoặc cấu trúc bất thường
Ngoài độ dày, hình ảnh và cấu trúc nội mạc trên siêu âm cũng đóng vai trò quan trọng trong đánh giá. Nội mạc tử cung dày không đều, có vùng tăng sinh khu trú hoặc hình ảnh bất thường có thể gợi ý các tổn thương như polyp nội mạc, tăng sản nội mạc hoặc các bất thường khác của buồng tử cung. Những trường hợp này thường cần được đánh giá chuyên sâu hơn để xác định nguyên nhân và hướng xử trí phù hợp.
4. Nội mạc tử cung bất thường kèm triệu chứng lâm sàng
Ngay cả khi chỉ số độ dày nội mạc chưa vượt ngưỡng rõ rệt, nhưng nếu đi kèm các triệu chứng như rong kinh, ra máu ngoài chu kỳ, đau bụng dưới kéo dài hoặc ra huyết sau mãn kinh, nội mạc tử cung vẫn được xem là bất thường về mặt lâm sàng. Việc kết hợp giữa hình ảnh siêu âm và biểu hiện lâm sàng giúp bác sĩ đưa ra đánh giá toàn diện hơn, tránh bỏ sót các vấn đề tiềm ẩn.
Tìm hiểu thêm:
- Nội Mạc Tử Cung Dày Là Gì? Khi Nào Là Bất Thường?
- Lạc Nội Mạc Tử Cung Là Gì? Nguyên Nhân, Triệu Chứng Và Hướng Điều Trị
Khi nào bạn nên đi khám bác sĩ?
Việc theo dõi độ dày nội mạc tử cung qua siêu âm giúp phát hiện sớm nhiều bất thường liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt và sức khỏe sinh sản. Tuy nhiên, bạn nên chủ động đi khám bác sĩ chuyên khoa phụ sản khi xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:
- Rối loạn kinh nguyệt kéo dài, bao gồm kinh nguyệt không đều, rong kinh hoặc vô kinh không rõ nguyên nhân.
- Ra máu âm đạo bất thường, đặc biệt là ra máu ngoài chu kỳ hoặc ra huyết sau mãn kinh.
- Khó mang thai hoặc sảy thai sớm nhiều lần, nhất là khi kết quả siêu âm cho thấy nội mạc tử cung mỏng hoặc dày bất thường.
- Độ dày nội mạc tử cung không phù hợp với độ tuổi hoặc giai đoạn chu kỳ, được ghi nhận qua nhiều lần siêu âm.
- Đau bụng dưới kéo dài hoặc cảm giác nặng vùng chậu, kèm theo các thay đổi bất thường về kinh nguyệt.
Bạn nên đến thăm khám bác sĩ nếu rối loạn kinh nguyệt kéo dài
Kết luận
Việc hiểu rõ nội mạc tử cung bao nhiêu là bình thường theo từng giai đoạn chu kỳ kinh và theo độ tuổi giúp phụ nữ chủ động hơn trong việc theo dõi sức khỏe sinh sản. Trên thực tế, không có một con số cố định áp dụng cho tất cả mọi người, mà chỉ số nội mạc tử cung cần được đánh giá trong bối cảnh thời điểm siêu âm, độ tuổi và các biểu hiện lâm sàng đi kèm. Việc tự so sánh máy móc hoặc chỉ dựa vào một lần đo có thể dẫn đến lo lắng không cần thiết hoặc bỏ sót bất thường.
Để được tư vấn chính xác, đọc đúng kết quả siêu âm và xây dựng hướng theo dõi hoặc điều trị phù hợp, bạn nên thăm khám tại Khoa Phụ - Bệnh viện Đại học Phenikaa. Với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm và hệ thống chẩn đoán hiện đại, Khoa Phụ - Bệnh viện Đại học Phenikaa sẵn sàng đồng hành cùng bạn trong việc chăm sóc sức khỏe phụ khoa và bảo vệ khả năng sinh sản một cách toàn diện, an toàn và khoa học. Đặt lịch ngay hôm nay qua hotline 1900 886648 để được bác sĩ tư vấn miễn phí về tình trạng nội mạc tử cung và lộ trình cải thiện khả năng thụ thai phù hợp nhất với bạn.
