Chế độ ăn của mẹ đang cho con bú có vai trò quan trọng đối với chất lượng sữa và quá trình tiêu hóa của trẻ sơ sinh. Khi trẻ bú mẹ xuất hiện tình trạng táo bón, việc xem xét và điều chỉnh chế độ dinh dưỡng của mẹ là một trong những yếu tố cần được quan tâm. Vậy trẻ sơ sinh bị táo bón mẹ nên ăn gì và cần kiêng những thực phẩm nào để hỗ trợ trẻ đi tiêu thuận lợi hơn? Cùng tìm hiểu câu trả lời cụ thể trong bài viết dưới đây.
Vì sao chế độ ăn của mẹ ảnh hưởng đến tình trạng táo bón của trẻ?
Ở trẻ sơ sinh bú mẹ, sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng gần như duy nhất trong những tháng đầu đời. Chế độ ăn của mẹ đóng vai trò quan trọng, quyết định chất lượng và đặc tính của sữa mẹ. Khi mẹ ăn uống đầy đủ và cân đối, chất lượng sữa sẽ tốt hơn. Sữa mẹ lúc này có tính chất phù hợp với hệ tiêu hóa đang phát triển của trẻ. Điều này giúp quá trình tiêu hóa diễn ra thuận lợi nhờ nhu động ruột được hỗ trợ tốt hơn.
Ngược lại, khi chế độ ăn của mẹ bị mất cân đối hoặc thay đổi đột ngột, đặc tính của sữa có thể bị ảnh hưởng, làm cho quá trình tiêu hóa ở trẻ diễn ra chậm hơn. Khi sữa đi qua đường ruột với tốc độ chậm, phân sẽ lưu lại lâu hơn. Điều này khiến phân trở nên khô cứng và khó đào thải. Do hệ tiêu hóa của trẻ sơ sinh còn chưa hoàn thiện, những thay đổi này dù không lớn cũng có thể khiến trẻ dễ gặp tình trạng táo bón.
Bên cạnh đó, sữa mẹ còn đóng vai trò nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột của trẻ. Khi sữa có đặc tính phù hợp, hệ vi sinh phát triển ổn định sẽ góp phần làm mềm phân và hỗ trợ quá trình đi tiêu. Vì vậy, việc duy trì một chế độ ăn hợp lý cho mẹ đang cho con bú không chỉ giúp đảm bảo chất lượng sữa, mà còn hỗ trợ chức năng tiêu hóa và giảm nguy cơ táo bón ở trẻ sơ sinh.
Khi chế độ ăn của mẹ bị mất cân đối hoặc thay đổi đột ngột, đặc tính của sữa có thể bị ảnh hưởng
Trẻ sơ sinh bị táo bón mẹ nên ăn gì?
Khi trẻ bú mẹ xuất hiện tình trạng táo bón, việc điều chỉnh chế độ ăn của mẹ cần được thực hiện theo hướng khoa học và thận trọng. Mục tiêu không chỉ là đảm bảo đủ dinh dưỡng cho mẹ, mà còn giúp sữa có đặc tính phù hợp, hỗ trợ hệ tiêu hóa còn non nớt của trẻ hoạt động hiệu quả hơn. Dưới đây là những nhóm thực phẩm mẹ đang cho con bú nên ưu tiên bổ sung:
1. Thực phẩm giàu chất xơ
Chất xơ hỗ trợ nhu động ruột và giúp tiêu hóa dễ dàng hơn. Việc sử dụng trái cây chín với lượng hợp lý giúp sữa mẹ dễ tiêu hơn, hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hóa. Bạn nên ưu tiên các loại rau xanh dễ tiêu như rau mồng tơi, rau lang, rau dền, bông cải xanh, cùng với các loại củ quả như bí đỏ và cà rốt.
2. Trái cây chín
Trái cây chín là nguồn cung cấp chất xơ hòa tan, vitamin và khoáng chất cần thiết cho mẹ và trẻ bú mẹ. Việc sử dụng trái cây chín với lượng hợp lý giúp sữa mẹ dễ tiêu hơn, hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hóa và góp phần cải thiện tình trạng táo bón ở trẻ sơ sinh. Các loại trái cây phù hợp bao gồm đu đủ, cam, bưởi, lê và táo, nên ăn tươi hoặc chế biến đơn giản.
Sử dụng trái cây chín với lượng hợp lý giúp sữa mẹ dễ tiêu hơn
3. Thực phẩm giàu đạm dễ tiêu
Đạm là dưỡng chất thiết yếu giúp mẹ duy trì sức khỏe và đảm bảo chất lượng sữa. Trong đó các loại đạm dễ tiêu nên được ưu tiên lựa chọn hơn vì chúng không chỉ hỗ trợ cho quá trình tiêu hóa của mẹ thuận lợi mà còn giúp cho việc đi tiêu của trẻ cũng dễ dàng hơn. Mẹ có thể thêm một số nguồn đạm dễ tiêu vào khẩu phần ăn hàng ngày của mình như: thịt nạc, thịt gia cầm bỏ da, cá hấp hoặc nấu canh, trứng luộc, đậu phụ và các loại đậu được nấu chín kỹ.
4. Thực phẩm cung cấp chất béo lành mạnh
Chất béo lành mạnh có vai trò hỗ trợ hấp thu dưỡng chất và giúp tăng độ trơn của phân. Khi mẹ bổ sung các nguồn chất béo tốt, sữa mẹ thường có đặc tính phù hợp hơn, góp phần hỗ trợ hệ tiêu hóa của trẻ sơ sinh. Các thực phẩm nên ưu tiên bao gồm dầu ô-liu, dầu mè, quả bơ và các loại cá béo như cá hồi, cá thu.
5. Uống đủ nước mỗi ngày
Nước là yếu tố không thể thiếu đối với mẹ đang cho con bú. Việc uống đủ nước giúp duy trì lượng sữa và đảm bảo sữa có độ loãng phù hợp, từ đó hỗ trợ hệ tiêu hóa của trẻ hoạt động thuận lợi hơn. Bạn nên uống khoảng 2-3 lít nước mỗi ngày, chia đều trong ngày, ưu tiên nước lọc và nước ấm. Việc cung cấp đủ nước cho mẹ giúp hạn chế tình trạng sữa đặc, góp phần cải thiện quá trình tiêu hóa và đi tiêu của trẻ sơ sinh.
Tìm hiểu thêm:
Trẻ sơ sinh bị táo bón mẹ cần kiêng ăn gì?
Ngoài việc nắm rõ trẻ sơ sinh bị táo bón mẹ nên ăn gì, mẹ đang cho con bú cũng cần lưu ý đến những nhóm thực phẩm nên hạn chế trong khẩu phần hằng ngày. Một số thực phẩm có thể khiến đặc tính sữa trở nên khó tiêu hơn đối với hệ tiêu hóa còn non nớt của trẻ, từ đó làm tình trạng táo bón kéo dài hoặc nặng thêm. Các nhóm thực phẩm mẹ cần kiêng gồm:
1. Thực phẩm nhiều dầu mỡ, đồ chiên rán
Các món ăn nhiều dầu mỡ và đồ chiên rán thường khó tiêu, dễ làm sữa mẹ trở nên “nặng” hơn đối với hệ tiêu hóa còn non nớt của trẻ sơ sinh. Khi quá trình tiêu hóa diễn ra chậm, phân lưu lại lâu trong ruột, trở nên khô cứng và khó đào thải. Ngược lại, việc bổ sung một lượng chất béo hợp lý không chỉ giúp cho quá trình tiêu hóa của trẻ thuận lợi hơn mà còn giúp trẻ hấp thu tốt các vitamin tan trong dầu (A,D,E,K).
2. Đồ ăn cay nóng, nhiều gia vị
Đồ ăn cay nóng hoặc được nêm nếm quá nhiều gia vị không phù hợp trong giai đoạn mẹ đang cho con bú. Nhóm thực phẩm này có thể ảnh hưởng đến hoạt động tiêu hóa của trẻ thông qua sữa mẹ, khiến trẻ dễ đầy bụng, khó chịu và gặp khó khăn khi đi tiêu.
Mẹ cần kiêng đồ ăn cay nóng hoặc được nêm nếm nhiều gia vị
3. Đồ ngọt, bánh kẹo và tinh bột tinh chế
Việc tiêu thụ nhiều đồ ngọt, bánh kẹo hoặc tinh bột tinh chế có thể làm mất cân đối khẩu phần ăn của mẹ, ảnh hưởng gián tiếp đến chất lượng sữa. Điều này có thể làm rối loạn quá trình tiêu hóa ở trẻ sơ sinh và góp phần khiến tình trạng táo bón kéo dài.
4. Đồ uống chứa chất kích thích
Cà phê, trà đặc, nước ngọt có gas và rượu bia là những loại đồ uống mẹ đang cho con bú nên hạn chế tối đa. Các chất kích thích này không chỉ có thể ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa của trẻ, mà còn tiềm ẩn nguy cơ không tốt cho sức khỏe và sự phát triển của trẻ sơ sinh.
Bạn đang lo lắng về tình trạng táo bón của bé? Đừng quá căng thẳng - hãy bắt đầu từ việc điều chỉnh chế độ ăn khoa học. Liên hệ ngay hotline: 1900 886648 để được bác sĩ Khoa Sơ sinh Bệnh viện Đại học Phenikaa tư vấn.
Gợi ý thực đơn cho mẹ đang cho con bú
Trong giai đoạn cho con bú, nhu cầu năng lượng của người mẹ thường cao hơn bình thường để đảm bảo duy trì sức khỏe và sản xuất sữa. Trung bình, mẹ đang cho con bú cần khoảng 2.200 - 2.500 kcal/ngày, tùy theo thể trạng, mức độ hoạt động và tình trạng sức khỏe. Việc xây dựng thực đơn cho các mẹ nuôi con bằng sữa mẹ không chỉ cần đáp ứng đủ năng lượng, mà còn phải cân đối các nhóm chất, ưu tiên thực phẩm dễ tiêu, giàu chất xơ và hạn chế những yếu tố có thể làm ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa của trẻ thông qua sữa mẹ.
Dưới đây là gợi ý thực đơn mẫu 3 ngày để mẹ tham khảo và điều chỉnh linh hoạt theo khẩu vị cá nhân.
1. Thực đơn ngày 1
- Bữa sáng: Cháo yến mạch nấu loãng, trứng luộc, đu đủ chín.
- Bữa phụ sáng: 1 ly sữa ấm hoặc sữa hạt không đường.
- Bữa trưa: Cơm trắng, cá hấp, canh rau mồng tơi nấu thịt nạc, cam.
- Bữa phụ chiều: Khoai lang luộc.
- Bữa tối: Cơm mềm, thịt nạc kho nhạt, rau luộc, lê.
2. Thực đơn ngày 2
- Bữa sáng: Bánh mì nguyên cám, trứng luộc, táo hoặc lê chín.
- Bữa phụ sáng: Sữa chua.
- Bữa trưa: Cơm trắng, thịt gà luộc bỏ da, canh rau lang, chuối chín.
- Bữa phụ chiều: Sinh tố trái cây ít ngọt.
- Bữa tối: Cơm mềm, đậu phụ sốt cà chua nhạt, rau cải luộc, cam.
3. Thực đơn ngày 3
- Bữa sáng: Cháo thịt nạc băm rau xanh, chuối chín.
- Bữa phụ sáng: 1 ly sữa ấm.
- Bữa trưa: Cơm trắng, cá nấu canh chua nhẹ, rau luộc, táo.
- Bữa phụ chiều: Trái cây chín hoặc khoai luộc.
- Bữa tối: Cơm mềm, cá hấp hoặc thịt gà luộc, rau luộc, đu đủ.
*Lưu ý, các thực đơn trên đây chỉ mang tính tham khảo, mẹ đang cho con bú có thể điều chỉnh linh hoạt theo thể trạng, khẩu vị cá nhân và nhu cầu dinh dưỡng sau sinh thực tế. Trong quá trình áp dụng, cần theo dõi phản ứng tiêu hóa của trẻ; nếu tình trạng táo bón không cải thiện hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường, mẹ hãy đưa trẻ đến Khoa Sơ sinh Bệnh viện Đại học Phenikaa để được tư vấn.
Lưu ý quan trọng khi điều chỉnh chế độ ăn cho mẹ có con bị táo bón
Bên cạnh việc tìm hiểu trẻ sơ sinh bị táo bón mẹ nên ăn gì, mẹ đang cho con bú cũng cần lưu ý cách điều chỉnh chế độ ăn sao cho phù hợp và an toàn. Việc thay đổi khẩu phần cần được thực hiện từ từ, có theo dõi, tránh điều chỉnh quá đột ngột vì có thể khiến hệ tiêu hóa của trẻ chưa kịp thích nghi. Mẹ cần lưu ý những điều sau:
1. Điều chỉnh chế độ ăn từ từ, không thay đổi đột ngột
Khi điều chỉnh chế độ ăn cho mẹ đang cho con bú, việc bổ sung hoặc hạn chế thực phẩm cần được thực hiện từng bước. Thay đổi khẩu phần quá đột ngột có thể khiến hệ tiêu hóa của trẻ chưa kịp thích nghi với đặc tính sữa mới, từ đó làm tình trạng táo bón không cải thiện hoặc diễn tiến thất thường.
Mẹ cho con bú cần điều chỉnh chế độ ăn từ từ, không thay đổi đột ngột
2. Tránh kiêng khem quá mức
Kiêng khem quá nhiều thực phẩm cùng lúc có thể khiến chế độ ăn của mẹ trở nên thiếu cân đối, từ đó ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng sữa. Vì vậy, thay vì loại bỏ hoàn toàn nhiều nhóm thực phẩm, bạn nên duy trì khẩu phần ăn đa dạng, đủ chất và lựa chọn thực phẩm phù hợp với thể trạng cũng như giai đoạn cho con bú.
3. Theo dõi diễn tiến tiêu hóa của trẻ
Trong quá trình điều chỉnh chế độ ăn của mẹ, việc theo dõi diễn tiến tiêu hóa của trẻ là rất cần thiết. Bạn nên quan sát số lần đi tiêu, tính chất phân cũng như mức độ rặn hoặc quấy khóc khi đi ngoài. Những thay đổi này giúp đánh giá liệu việc điều chỉnh khẩu phần ăn có mang lại hiệu quả hay không, đồng thời là cơ sở để tiếp tục duy trì hoặc điều chỉnh chế độ ăn cho phù hợp hơn.
4. Không tự ý áp dụng mẹo dân gian hoặc dùng thuốc cho trẻ
Bạn không nên tự ý áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng hoặc sử dụng thuốc, men tiêu hóa cho trẻ khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế. Hệ tiêu hóa của trẻ sơ sinh còn non nớt, việc can thiệp không đúng cách có thể gây rối loạn tiêu hóa hoặc làm che lấp các dấu hiệu bệnh lý cần được thăm khám và xử trí kịp thời.
Khi nào trẻ sơ sinh bị táo bón cần đưa đi khám?
Táo bón ở trẻ sơ sinh trong nhiều trường hợp có thể cải thiện khi mẹ điều chỉnh chế độ ăn và theo dõi phù hợp. Tuy nhiên, không phải lúc nào táo bón cũng là vấn đề sinh lý đơn thuần. Bạn cần đặc biệt lưu ý và chủ động đưa trẻ đi khám khi tình trạng táo bón kéo dài hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường, nhằm loại trừ các nguyên nhân bệnh lý và được tư vấn xử trí kịp thời.
Bạn nên đưa trẻ sơ sinh đi khám khi xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu sau:
- Trẻ bị táo bón kéo dài nhiều ngày nhưng không cải thiện dù đã điều chỉnh chế độ ăn của mẹ.
- Trẻ rặn nhiều, quấy khóc dữ dội hoặc có biểu hiện đau khi đi ngoài.
- Phân khô cứng, có lẫn máu hoặc trẻ bị nứt hậu môn.
- Trẻ bú kém, nôn trớ nhiều hoặc chậm tăng cân.
- Bụng trẻ căng chướng, đầy hơi kéo dài.
- Táo bón tái diễn nhiều lần hoặc xuất hiện rất sớm sau sinh.
Phụ huynh cần đưa trẻ đi khám bác sĩ nếu táo bón kéo dài nhiều ngày nhưng không cải thiện
Kết luận
Việc nắm rõ trẻ sơ sinh bị táo bón mẹ nên ăn gì đóng vai trò quan trọng trong quá trình hỗ trợ tiêu hóa cho trẻ bú mẹ. Một chế độ ăn khoa học, cân đối và phù hợp không chỉ giúp đảm bảo chất lượng sữa, mà còn góp phần hỗ trợ nhu động ruột, giúp trẻ đi tiêu dễ dàng hơn và hạn chế táo bón kéo dài.
Bên cạnh đó, bạn cần điều chỉnh khẩu phần một cách từ từ, tránh kiêng khem quá mức và theo dõi sát diễn tiến tiêu hóa của trẻ. Trong trường hợp táo bón không cải thiện hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường, việc đưa trẻ đi khám để được tư vấn chuyên khoa là cần thiết nhằm đảm bảo an toàn cho sức khỏe và sự phát triển của trẻ sơ sinh.
Nếu trẻ sơ sinh bị táo bón kéo dài, không cải thiện dù mẹ đã điều chỉnh chế độ ăn hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường, bạn nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá chính xác nguyên nhân và tư vấn hướng xử trí phù hợp.
Tại Bệnh viện Đại học Phenikaa, trẻ được thăm khám bởi đội ngũ bác sĩ Nhi khoa giàu kinh nghiệm, kết hợp tư vấn dinh dưỡng cho mẹ đang cho con bú và theo dõi sát tình trạng tiêu hóa của trẻ. Việc thăm khám sớm giúp đảm bảo an toàn cho sức khỏe và sự phát triển toàn diện của trẻ trong những tháng đầu đời. Bạn hãy liên hệ hotline 1900 886648 để được tư vấn bác sĩ chuyên khoa tư vấn nhé!
