Ở trẻ nhỏ, viêm màng não mô cầu là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có thể khởi phát đột ngột và tiến triển nhanh, dễ gây nhiễm trùng huyết, tổn thương màng não hoặc để lại biến chứng nặng nếu không được xử trí kịp thời. Vì vậy, tiêm phòng viêm màng não mô cầu được xem là biện pháp phòng bệnh chủ động, giúp trẻ hình thành miễn dịch sớm. Việc nắm rõ lịch tiêm, chi phí và các lưu ý trước - sau tiêm sẽ giúp bạn chủ động bảo vệ sức khỏe cho con.
Vì sao trẻ cần tiêm viêm màng não mô cầu sớm?
Trẻ nhỏ là nhóm đối tượng dễ mắc viêm màng não mô cầu và có nguy cơ cao để lại biến chứng nặng nề nếu không được xử trí kịp thời. Việc tiêm phòng sớm không chỉ giúp bảo vệ các em trước nguy cơ mắc bệnh nguy hiểm, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế biến chứng và di chứng lâu dài. Cụ thể, lý do cần tiêm phòng sớm bao gồm:
- Hệ miễn dịch của trẻ còn non nớt, khiến khả năng chống lại vi khuẩn mô cầu hạn chế và trẻ dễ mắc bệnh hơn so với người lớn.
- Bệnh có thể khởi phát đột ngột, tiến triển nhanh chóng và chuyển nặng chỉ trong vài giờ nếu không được can thiệp kịp thời.
- Nguy cơ biến chứng nghiêm trọng cao, bao gồm nhiễm trùng huyết, tổn thương não, di chứng thần kinh lâu dài hoặc thậm chí tử vong. Trong một số trường hợp, ngay cả khi được phát hiện và điều trị kịp thời, trẻ vẫn có thể gặp các di chứng lâu dài như tổn thương não, điếc, rối loạn thần kinh hoặc ảnh hưởng đến sự phát triển sau này.
- Tiêm phòng sớm giúp trẻ hình thành miễn dịch chủ động, tạo hàng rào bảo vệ trước vi khuẩn mô cầu và làm giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như mức độ nặng nếu phơi nhiễm.
Tiêm phòng viêm màng não mô cầu giúp bảo vệ trẻ trước nguy cơ mắc bệnh nguy hiểm
Lịch tiêm chi tiết theo từng loại vắc xin
Hiện nay, tại Việt Nam, đang lưu hành nhiều loại vắc xin phòng viêm màng não mô cầu. Mỗi loại có phạm vi bảo vệ, đối tượng chỉ định và lịch tiêm khác nhau. Việc nắm rõ lịch tiêm theo từng loại vắc xin sẽ giúp bạn lựa chọn phương án tiêm phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và nguy cơ phơi nhiễm của trẻ. Dưới đây là các loại vắc xin viêm màng não mô cầu đang được sử dụng phổ biến và lịch tiêm tương ứng.
1. Vắc xin viêm màng não mô cầu AC
Vắc xin viêm màng não mô cầu AC có tác dụng phòng bệnh viêm màng não và nhiễm trùng huyết do vi khuẩn mô cầu nhóm A và C gây ra. Tuy nhiên, hiện nay tại Việt Nam, vắc xin mô cầu AC đơn thuần đã dần được thay thế bằng vắc xin liên hợp ACYW-135, trong đó Menactra (Sanofi Pasteur - Mỹ) và vắc xin Menquafi (Mỹ) là loại được sử dụng phổ biến.
1.1 Vắc xin Menactra
Loại vắc xin này được chỉ định cho trẻ từ 9 tháng tuổi trở lên, đặc biệt là trẻ chuẩn bị đi nhà trẻ, mẫu giáo hoặc sinh hoạt trong môi trường tập thể. Lịch tiêm được xây dựng dựa trên khả năng đáp ứng miễn dịch theo từng độ tuổi của trẻ nhằm đảm bảo hiệu quả bảo vệ tối ưu. Cụ thể:
- Đối với trẻ từ 9 tháng đến dưới 2 tuổi: Trẻ cần tiêm 2 liều vắc xin để tạo miễn dịch đầy đủ. Mũi đầu tiên tiêm khi trẻ đủ 9 tháng tuổi, mũi thứ hai tiêm sau mũi đầu 3 tháng.
- Đối với trẻ từ 2 tuổi trở lên: Chỉ cần tiêm 1 liều duy nhất để kích thích cơ thể tạo kháng thể bảo vệ chống lại bốn nhóm vi khuẩn mô cầu A, C, Y và W-135.
Menactra được chỉ định cho trẻ từ 9 tháng tuổi
1.2 Vắc xin Menquafi
MenQuadfi là vắc xin não mô cầu thế hệ mới thuộc nhóm polysaccharide liên hợp với giải độc tố uốn ván (TT), có tác dụng tạo miễn dịch chủ động chống lại vi khuẩn Neisseria meningitidis thuộc các nhóm A, C, Y và W-135. Vắc xin giúp phòng ngừa nhiều bệnh lý nguy hiểm do não mô cầu gây ra, bao gồm các thể bệnh xâm lấn như viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi có biến chứng nhiễm khuẩn huyết, cũng như các thể không xâm lấn như viêm phổi, viêm khớp, viêm niệu đạo và viêm kết mạc.
Lịch tiêm vắc xin MenQuadfi được xây dựng linh hoạt, phù hợp với từng nhóm tuổi và tình trạng sức khỏe cụ thể:
Trẻ từ 6 tuần tuổi đến dưới 6 tháng:
- Mũi 1: Tiêm lần đầu trong giai đoạn này.
- Mũi 2: Tiêm sau mũi 1 khoảng 2 tháng.
- Mũi 3: Tiêm sau mũi 2 khoảng 2 tháng.
Mũi nhắc: Tiêm khi trẻ đủ 12 tháng tuổi, cách mũi 3 tối thiểu 2 tháng.
Trẻ từ 6 tháng đến dưới 12 tháng:
- Tiêm 1 mũi cơ bản.
- Mũi nhắc: Thực hiện khi trẻ đủ 12 tháng tuổi, đảm bảo khoảng cách tối thiểu 2 tháng sau mũi cơ bản.
- Trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên và người lớn: Tiêm 1 mũi duy nhất.
- Người từ 15 tuổi trở lên đã hoàn thành lịch tiêm theo độ tuổi, nếu tiếp tục thuộc nhóm nguy cơ cao, được khuyến cáo tiêm nhắc lại 1 mũi sau ít nhất 4 năm kể từ lần tiêm trước.
Đối với những đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh não mô cầu như người bị thiếu hụt bổ thể, đã cắt lách hoặc có rối loạn chức năng lách, người nhiễm HIV, hoặc đang điều trị bằng thuốc ức chế bổ thể…, việc tiêm chủng cần được cá thể hóa. Các trường hợp này nên đến các cơ sở tiêm chủng để được bác sĩ tư vấn và thăm khám.
1.3 Vắc xin Nimenrix
Vắc xin Nimenrix là vắc xin phòng bệnh não mô cầu xâm lấn thế hệ mới, có tác dụng kích thích cơ thể hình thành miễn dịch chủ động chống lại vi khuẩn Neisseria meningitidis thuộc 4 nhóm huyết thanh nguy hiểm: A, C, Y và W-135.
Điểm nổi bật của Nimenrix là thuộc nhóm vắc xin cộng hợp polysaccharide, trong đó giải độc tố uốn ván (Tetanus Toxoid – TT) được sử dụng làm protein mang. Cơ chế này giúp tăng cường khả năng đáp ứng miễn dịch, tạo hiệu quả bảo vệ lâu dài, đồng thời hình thành trí nhớ miễn dịch bền vững, vượt trội hơn so với các vắc xin polysaccharide không cộng hợp trước đây.
Vắc xin Nimenrix được chỉ định sử dụng cho trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên và người trưởng thành, không giới hạn độ tuổi tối đa. Lịch tiêm được xây dựng linh hoạt theo từng nhóm tuổi, cụ thể:
Đối với trẻ từ đủ 6 tuần đến dưới 6 tháng tuổi:
- Mũi đầu tiên: tiêm khi trẻ đủ điều kiện theo độ tuổi
- Mũi thứ hai: tiêm sau mũi đầu tối thiểu 2 tháng
- Mũi thứ ba: tiêm khi trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên và cách mũi thứ hai ít nhất 2 tháng
Đối với trẻ từ đủ 6 tháng đến dưới 12 tháng tuổi:
Tiêm 1 mũi cơ bản
Mũi tiếp theo: thực hiện khi trẻ đủ 12 tháng tuổi và cách mũi đầu tối thiểu 2 tháng
Đối với trẻ từ 1 tuổi trở lên:
Tiêm 1 mũi cơ bản
Trường hợp tiếp tục có nguy cơ phơi nhiễm, cần tiêm nhắc lại từ 15 tuổi, với khoảng cách tối thiểu 4 năm so với mũi trước
Riêng với nhóm đối tượng nguy cơ cao mắc bệnh não mô cầu xâm lấn như: người suy giảm miễn dịch, thiếu hụt bổ thể, bệnh nhân đã cắt lách hoặc rối loạn chức năng lách, người nhiễm HIV, đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch hoặc ức chế bổ thể…, lịch tiêm sẽ được bác sĩ chỉ định cá nhân hóa sau khi thăm khám và sàng lọc đầy đủ, tuân thủ đúng hướng dẫn của Bộ Y tế.
Vắc xin Nimenrix dành cho trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên
2. Vắc xin viêm màng não mô cầu BC
Vắc xin viêm màng não mô cầu BC là loại vắc xin kết hợp, giúp phòng bệnh viêm màng não và nhiễm trùng huyết do vi khuẩn mô cầu nhóm B và C gây ra. Hiện nay, vắc xin mô cầu BC phổ biến nhất đang được sử dụng tại Việt Nam là Mengoc-BC, cho phép bảo vệ đồng thời hai nhóm vi khuẩn mô cầu nguy hiểm chỉ trong một mũi tiêm, phù hợp với trẻ nhỏ trong giai đoạn đầu đời.
Loại vắc xin này được chỉ định cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên. Tiêm phòng sớm giúp trẻ hình thành miễn dịch chủ động, bảo vệ cơ thể ngay từ khi hệ miễn dịch còn chưa hoàn thiện. Lịch tiêm vắc xin viêm màng não mô cầu BC (Mengoc-BC) cho trẻ em được khuyến cáo như sau:
- Mũi 1: Tiêm khi trẻ đủ 6 tháng tuổi, giúp cơ thể bắt đầu hình thành kháng thể phòng ngừa vi khuẩn mô cầu nhóm B và C.
- Mũi 2: Tiêm sau mũi 1 khoảng 6 - 8 tuần, nhằm hoàn thiện đáp ứng miễn dịch và duy trì hiệu quả bảo vệ ổn định.
Trẻ cần tiêm đủ 2 mũi cơ bản để đạt hiệu quả phòng bệnh tối ưu. Hiện tại, chưa có khuyến cáo chính thức về việc tiêm nhắc lại đối với vắc xin Mengoc-BC. Việc theo dõi và tư vấn lịch tiêm tiếp theo sẽ được bác sĩ cân nhắc dựa trên độ tuổi và nguy cơ phơi nhiễm của từng trẻ.
3. Vắc xin viêm màng não mô cầu nhóm B (MenB)
Vắc xin viêm màng não mô cầu nhóm B (MenB) có tác dụng phòng bệnh viêm màng não và nhiễm trùng huyết do vi khuẩn mô cầu nhóm B - một trong những nguyên nhân thường gặp gây bệnh nặng ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
Hiện nay, vắc xin viêm màng não mô cầu nhóm B (MenB) được sử dụng phổ biến tại Việt Nam là Bexsero, do GSK sản xuất và được nhập khẩu từ Ý. Vắc xin được chỉ định cho trẻ từ 2 tháng tuổi trở lên, giúp cơ thể tạo miễn dịch đặc hiệu chống lại vi khuẩn mô cầu nhóm B trong giai đoạn trẻ có nguy cơ mắc bệnh cao. Lịch tiêm vắc xin mô cầu nhóm B (Bexsero) cho trẻ em được khuyến cáo như sau:
- Trẻ từ 2 đến dưới 6 tháng tuổi: Cần tiêm 2 liều cơ bản, mỗi liều cách nhau tối thiểu 2 tháng. Khi trẻ trên 12 tháng tuổi, cần tiêm 1 mũi nhắc lại, cách liều thứ hai ít nhất 6 tháng, để duy trì hiệu quả miễn dịch lâu dài.
- Trẻ từ 6 đến dưới 12 tháng tuổi: Thực hiện 2 liều cơ bản, với khoảng cách giữa hai liều tối thiểu 2 tháng. Nhóm tuổi này không yêu cầu tiêm mũi nhắc lại theo phác đồ chuẩn.
- Trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên: Chỉ cần tiêm 1 liều duy nhất để tạo miễn dịch bảo vệ chống lại vi khuẩn mô cầu nhóm B.
Vắc xin Bexsero được chỉ định cho trẻ từ 2 tháng tuổi trở lên
Bạn băn khoăn chưa biết chọn loại nào? Hãy gọi ngay 1900 886648 để được Bác sĩ Trung tâm Tiêm chủng Bệnh viện Đại học Phenikaa tư vấn nhé!
Vắc xin viêm não mô cầu giá bao nhiêu?
Mức giá tiêm phòng viêm màng não mô cầu cho trẻ hiện nay có sự khác nhau tùy theo loại vắc xin được chỉ định. Theo mặt bằng chung tại các cơ sở y tế và trung tâm tiêm chủng, chi phí tham khảo cho từng loại vắc xin như sau:
- Vắc xin mô cầu liên hợp ACYW-135 (Menactra): Khoảng 1.200.000 - 1.500.000 VNĐ/mũi.
- Vắc xin viêm màng não mô cầu BC (Mengoc-BC): Khoảng 300.000 - 500.000 VNĐ/mũi.
- Vắc xin viêm màng não mô cầu nhóm B (MenB - Bexsero): Khoảng 1.700.000 - 2.000.000 đồng/mũi.
Ngoài mức giá của từng mũi tiêm, tổng chi phí tiêm có thể thay đổi do còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm:
- Độ tuổi bắt đầu tiêm: Trẻ tiêm ở độ tuổi càng nhỏ thường cần nhiều mũi cơ bản hơn so với trẻ lớn.
- Số mũi trong liệu trình: Một số loại vắc xin yêu cầu tiêm đủ mũi cơ bản và mũi nhắc lại để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu.
- Việc kết hợp nhiều loại vắc xin: Để phòng đầy đủ các nhóm mô cầu khác nhau, trẻ có thể cần tiêm hơn một loại vắc xin.
- Cơ sở y tế thực hiện tiêm: Mức giá có thể chênh lệch giữa bệnh viện và trung tâm tiêm chủng, tùy theo dịch vụ đi kèm và chính sách giá.
- Thời điểm tiêm và nguồn cung vắc xin: Giá có thể thay đổi theo từng giai đoạn.
*Lưu ý, các mức giá trên chỉ mang tính chất tham khảo và có thể thay đổi theo thời điểm, nguồn cung vắc xin và chính sách của từng cơ sở y tế. Bạn nên đưa trẻ đi khám và tư vấn trực tiếp để được báo giá chính xác, phù hợp với lịch tiêm của con.
Lưu ý quan trọng trước và sau khi tiêm
Để đảm bảo an toàn và hiệu quả phòng bệnh, bạn cần chuẩn bị kỹ cho trẻ trước khi tiêm và theo dõi sát sau khi tiêm vắc xin viêm màng não mô cầu:
1. Lưu ý trước khi tiêm
Trước khi tiêm vắc xin viêm màng não mô cầu, trẻ cần được khám sàng lọc đầy đủ để đánh giá tình trạng sức khỏe và đảm bảo an toàn trong tiêm chủng. Bạn nên lưu ý:
- Đảm bảo trẻ không đang sốt cao, không mắc bệnh cấp tính hoặc nhiễm trùng nặng tại thời điểm tiêm.
- Thông báo cho bác sĩ về tiền sử dị ứng, bệnh lý nền và các phản ứng bất thường sau những lần tiêm chủng trước đó (nếu có).
- Cung cấp thông tin đầy đủ về lịch sử tiêm chủng, đặc biệt là các vắc xin mô cầu đã tiêm trước đây.
- Không cần cho trẻ nhịn ăn trước tiêm, nhưng nên cho trẻ ăn uống bình thường để tránh mệt mỏi.
- Chuẩn bị tâm lý thoải mái cho trẻ, đặc biệt với trẻ lớn, giúp quá trình tiêm diễn ra thuận lợi.
Bạn cần thông báo cho bác sĩ về tiền sử dị ứng, bệnh lý nền của trẻ
2. Lưu ý sau khi tiêm
Sau khi tiêm vắc xin viêm màng não mô cầu, trẻ cần được theo dõi chặt chẽ để kịp thời phát hiện và xử trí các phản ứng sau tiêm. Bạn nên lưu ý những điểm sau:
- Cho trẻ ở lại cơ sở tiêm chủng ít nhất 30 phút sau tiêm để được theo dõi và xử trí kịp thời nếu xảy ra phản ứng bất thường.
- Trong 24 - 48 giờ đầu, theo dõi các phản ứng thường gặp như sốt nhẹ, đau hoặc sưng tại vị trí tiêm, quấy khóc, mệt mỏi; đây thường là phản ứng tự hết.
- Có thể cho trẻ hạ sốt theo hướng dẫn của bác sĩ khi cần, không tự ý sử dụng thuốc ngoài chỉ định.
- Giữ vị trí tiêm sạch sẽ, không xoa bóp, không chườm nóng hay đắp lá lên chỗ tiêm.
- Đảm bảo trẻ nghỉ ngơi đầy đủ, uống đủ nước và ăn uống phù hợp sau tiêm.
Bạn cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu trẻ xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sốt cao khó hạ, co giật, khó thở, tím tái, phát ban lan rộng, lơ mơ, bỏ bú hoặc quấy khóc kéo dài.
Nên tiêm viêm màng não mô cầu cho trẻ ở đâu an toàn và uy tín?
Bạn cần lựa chọn cơ sở tiêm chủng uy tín khi tiêm vắc xin viêm màng não mô cầu cho trẻ, bởi đây là loại vắc xin phòng bệnh nguy hiểm, có lịch tiêm phụ thuộc chặt chẽ vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe và tiền sử tiêm chủng của từng trẻ. Một cơ sở tiêm chủng phù hợp cần đảm bảo đầy đủ các tiêu chí về chuyên môn y tế, chất lượng vắc xin, quy trình an toàn và theo dõi sau tiêm.
Trung tâm Tiêm chủng - Bệnh viện Đại học Phenikaa đáp ứng đầy đủ các tiêu chí trên với những ưu điểm nổi bật sau:
- Khám sàng lọc kỹ lưỡng trước tiêm: Trẻ được bác sĩ đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe, tiền sử bệnh lý và lịch sử tiêm chủng nhằm đảm bảo chỉ định vắc xin phù hợp và an toàn.
- Tư vấn và xây dựng lịch tiêm cá thể hóa: Lịch tiêm phòng viêm màng não mô cầu được thiết kế phù hợp với độ tuổi, loại vắc xin và nguy cơ phơi nhiễm của từng trẻ, tránh bỏ sót hoặc tiêm không đúng thời điểm.
- Cung cấp đầy đủ các vắc xin mô cầu hiện hành: Bao gồm các vắc xin phòng mô cầu đang được sử dụng phổ biến, với nguồn gốc rõ ràng và điều kiện bảo quản đạt chuẩn.
- Quy trình tiêm chủng an toàn, khép kín: Tuân thủ nghiêm ngặt các quy định chuyên môn trong tiêm chủng, giúp hạn chế tối đa nguy cơ phản ứng không mong muốn.
- Theo dõi chặt chẽ sau tiêm: Trẻ được theo dõi ngay tại cơ sở sau tiêm, bạn được hướng dẫn cụ thể cách chăm sóc và nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường tại nhà.
- Sẵn sàng phối hợp chuyên khoa khi cần thiết: Hệ thống chuyên khoa Nhi và Cấp cứu của bệnh viện giúp đảm bảo khả năng xử trí kịp thời trong những trường hợp cần theo dõi y tế sâu hơn.
Kết luận
Tiêm viêm màng não mô cầu cho trẻ là biện pháp phòng bệnh chủ động, đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ trẻ trước nguy cơ mắc bệnh nguy hiểm và các biến chứng nặng nề có thể ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và sự phát triển. Việc tiêm đúng loại vắc xin, đúng lịch theo độ tuổi và được theo dõi đầy đủ trước - sau tiêm sẽ giúp nâng cao hiệu quả bảo vệ cho trẻ ngay từ những năm đầu đời.
Để đảm bảo an toàn và được tư vấn lịch tiêm phù hợp với từng trẻ, bạn có thể đưa trẻ đến Trung tâm Tiêm chủng - Bệnh viện Đại học Phenikaa để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, tư vấn và đồng hành trong quá trình tiêm phòng. Việc chủ động tiêm phòng sớm chính là cách thiết thực giúp bạn yên tâm hơn trong hành trình chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho con. Liên hệ ngay hotline 1900 886648 để đặt lịch tiêm chủng cho bé nhé!
