Nang Naboth cổ tử cung là một trong những tổn thương phụ khoa lành tính, thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Phần lớn các trường hợp không gây triệu chứng rõ ràng. Tình trạng này thường chỉ được phát hiện tình cờ khi khám phụ khoa định kỳ hoặc siêu âm. Tuy không phải là bệnh lý nguy hiểm, nhưng việc hiểu đúng về nguyên nhân hình thành, dấu hiệu nhận biết và hướng xử trí sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc theo dõi sức khỏe sinh sản.
Nang Naboth cổ tử cung là gì?
Đây là những nang nhỏ chứa dịch nhầy hình thành trên bề mặt hoặc bên trong cổ tử cung. Nó xuất hiện khi các tuyến tiết nhầy của cổ tử cung bị che lấp, khiến dịch tiết không thể thoát ra ngoài và tích tụ lại, dần dần tạo thành nang.
Về bản chất, nang Naboth là tổn thương lành tính, không phải u ác tính và không có khả năng chuyển thành ung thư. Kích thước nang thường nhỏ, dao động từ vài milimet đến khoảng 1 - 2 cm, có thể xuất hiện đơn lẻ hoặc nhiều nang cùng lúc. Khi quan sát qua soi cổ tử cung, nang Naboth thường có màu trắng ngà hoặc vàng nhạt, bề mặt trơn láng.
Nang Naboth có thể gặp ở nhiều đối tượng khác nhau, đặc biệt là những người trong độ tuổi sinh sản, chị em đã từng sinh con hoặc có tiền sử viêm cổ tử cung. Trong đa số trường hợp, nang không ảnh hưởng đến chức năng cổ tử cung và không gây ra triệu chứng lâm sàng rõ rệt. Tuy nhiên, khi nang có kích thước lớn, xuất hiện với số lượng nhiều hoặc đi kèm các bệnh lý phụ khoa khác, người bệnh vẫn có thể cảm thấy khó chịu và cần được theo dõi cẩn trọng.
Do đó, việc thăm khám phụ khoa định kỳ và đánh giá đúng bản chất nang Naboth có vai trò quan trọng trong việc phân biệt với các tổn thương cổ tử cung khác. Qua đó, bác sĩ có thể đưa ra hướng theo dõi và xử trí phù hợp, tránh những can thiệp không cần thiết đối với người bệnh.
Nang Naboth là tổn thương lành tính, thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản
Nguyên nhân hình thành
Nang Naboth hình thành chủ yếu do sự tắc nghẽn các tuyến tiết nhầy tại cổ tử cung. Khi dịch nhầy không thể thoát ra ngoài như bình thường, chúng sẽ tích tụ dần bên trong và tạo thành các nang chứa dịch. Tình trạng này thường liên quan đến một hoặc nhiều yếu tố sau:
- Viêm cổ tử cung mạn tính: Quá trình viêm kéo dài làm biểu mô cổ tử cung tái tạo. Lớp biểu mô mới này có thể che phủ các lỗ tuyến nhầy. Khi đường thoát dịch bị bít kín, dịch nhầy sẽ ứ đọng bên trong. Dần dần, chúng hình thành nên nang Naboth.
- Quá trình lành tổn thương và tái tạo mô cổ tử cung: Sau sinh, sau viêm nhiễm hoặc sau điều trị tổn thương cổ tử cung, lớp biểu mô mới phát triển có thể bao phủ các tuyến đang hoạt động, làm tăng nguy cơ tắc tuyến.
- Thay đổi nội tiết tố: Biến động nội tiết trong độ tuổi sinh sản ảnh hưởng đến hoạt động tiết nhầy của cổ tử cung, từ đó góp phần thuận lợi cho sự hình thành nang.
- Tiền sử can thiệp phụ khoa tại cổ tử cung: Các thủ thuật như đốt điện, áp lạnh hoặc điều trị tổn thương cổ tử cung có thể làm thay đổi cấu trúc bề mặt cổ tử cung, tạo điều kiện cho các tuyến nhầy bị che lấp.
Viêm cổ tử cung mạn tính là một trong những nguyên nhân hình thành nang Naboth
Dấu hiệu nhận biết
Sau khi hiểu rõ nguyên nhân hình thành, nhiều phụ nữ thắc mắc làm thế nào để nhận biết nang Naboth. Trong đa số trường hợp, nang Naboth không gây ra triệu chứng lâm sàng rõ rệt. Người bệnh thường không cảm nhận được bất thường và chỉ phát hiện tình trạng này một cách tình cờ khi đi khám phụ khoa định kỳ hoặc thực hiện siêu âm.
Tuy nhiên, ở một số trường hợp nhất định, đặc biệt khi nang có kích thước lớn hoặc xuất hiện với số lượng nhiều, bạn có thể gặp một số biểu hiện sau:
- Dịch tiết âm đạo không đều, thay đổi bất thường: Lượng dịch âm đạo có thể tăng hoặc giảm thất thường, tính chất dịch thay đổi nhưng thường không đặc hiệu.
- Đau hoặc khó chịu vùng xương chậu: Cảm giác đau thường âm ỉ, mức độ nhẹ đến trung bình, không liên tục.
- Ra máu âm đạo ngoài kỳ kinh: Có thể xuất hiện lượng máu ít, không kéo dài, đặc biệt khi nang nằm ở vị trí dễ bị tác động.
- Đau hoặc khó chịu trước, trong hoặc sau khi quan hệ tình dục: Một số trường hợp còn kèm theo ra máu nhẹ do cổ tử cung nhạy cảm hơn.
- Cảm giác nặng, đầy vùng âm đạo: Triệu chứng này có thể khiến bạn e ngại quan hệ tình dục, nhất là khi nang có kích thước lớn.
Ngoài ra, khi nang vỡ, người bệnh có thể nhận thấy dịch nhầy thoát ra đột ngột từ âm đạo, đôi khi kèm theo một lượng máu rất nhỏ do niêm mạc cổ tử cung bị trầy xước nhẹ. Dịch tiết này thường không kéo dài và có thể có mùi khó chịu thoáng qua.
Trong đa số trường hợp, các triệu chứng sẽ tự cải thiện sau thời gian ngắn. Tuy nhiên, nếu tình trạng ra dịch bất thường, đau hoặc chảy máu kéo dài, bạn nên đi khám bác sĩ để được tư vấn và loại trừ nguy cơ viêm nhiễm phụ khoa kèm theo.
Nang Naboth cổ tử cung có nguy hiểm không?
Hầu hết trường hợp, nang Naboth không nguy hiểm. Đây là tổn thương lành tính. Nó không chuyển thành ung thư. Nang cũng không ảnh hưởng chức năng cổ tử cung. Bạn vẫn có thể sinh hoạt, mang thai và sinh nở bình thường.
Tuy nhiên, ở một số ít trường hợp, đặc biệt khi nang xuất hiện với số lượng nhiều hoặc có xu hướng tăng kích thước, tình trạng này có thể gây ra một số ảnh hưởng gián tiếp nếu không được theo dõi đúng cách, bao gồm:
1. Dễ gây kích thích và tổn thương bề mặt cổ tử cung
Khi nang Naboth xuất hiện với số lượng nhiều hoặc có kích thước lớn, bề mặt cổ tử cung có thể trở nên kém đàn hồi và nhạy cảm hơn. Điều này khiến cổ tử cung dễ bị kích thích hoặc trầy xước trong quá trình quan hệ tình dục, thăm khám phụ khoa hoặc thực hiện các thủ thuật y tế, từ đó gây cảm giác khó chịu cho người bệnh.
2. Tăng nguy cơ viêm nhiễm cổ tử cung tái diễn
Khi có nhiều nang Naboth tồn tại lâu ngày, bề mặt cổ tử cung có thể trở nên gồ ghề, không còn mịn màng như bình thường. Điều này có thể làm thay đổi độ pH và môi trường tự nhiên của âm đạo, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Nếu bạn có tiền sử viêm nhiễm phụ khoa, tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ viêm cổ tử cung tái phát hoặc kéo dài thời gian điều trị.
3. Gây ra các triệu chứng kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt
Mặc dù là tổn thương lành tính, nhưng nang Naboth lớn hoặc nhiều có thể gây ra các triệu chứng như cảm giác nặng vùng âm đạo, đau vùng chậu nhẹ hoặc đau khi quan hệ tình dục. Những biểu hiện kéo dài này có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, đời sống tình dục và tâm lý của người bệnh.
Nang Naboth có thể gây đau vùng chậu nhẹ
4. Dễ gây nhầm lẫn với các tổn thương cổ tử cung khác
Trong một số trường hợp, nang Naboth có thể che lấp hoặc khiến việc quan sát các tổn thương cổ tử cung khác trở nên khó khăn hơn. Nếu không được thăm khám và theo dõi định kỳ, tình trạng này có thể dẫn đến nhầm lẫn với các bệnh lý cần điều trị khác, gây lo lắng không cần thiết hoặc trì hoãn việc xử trí phù hợp.
Chẩn đoán bệnh bằng cách nào?
Chẩn đoán nang Naboth chủ yếu dựa trên thăm khám phụ khoa kết hợp với các phương pháp cận lâm sàng. Cụ thể:
1. Thăm khám phụ khoa
Đây là bước đầu tiên và quan trọng trong chẩn đoán nang Naboth. Thông qua khám trực tiếp, bác sĩ mở mỏ vịt, bộc lộ cổ tử cung có thể quan sát hình dạng, màu sắc và vị trí của tổn thương tại cổ tử cung. Trong nhiều trường hợp, nang Naboth có hình ảnh điển hình nên có thể được nhận diện ngay trong lần khám định kỳ mà không cần thêm can thiệp phức tạp.
2. Siêu âm
Siêu âm phụ khoa giúp đánh giá rõ hơn về kích thước, số lượng và vị trí của nang. Phương pháp này cho phép bác sĩ quan sát toàn diện các đặc điểm của tổn thương. Trên hình ảnh siêu âm, nang thường xuất hiện dưới dạng nang chứa dịch, ranh giới rõ, không xâm lấn mô xung quanh. Phương pháp này đồng thời hỗ trợ loại trừ các bất thường khác tại cổ tử cung hoặc vùng chậu.
3. Chụp cộng hưởng từ (MRI) hoặc chụp cắt lớp vi tính (CT)
MRI hoặc CT hiếm khi cần thiết trong chẩn đoán nang Naboth. Tuy nhiên, các phương pháp này có thể được chỉ định trong những trường hợp đặc biệt nhằm đánh giá chi tiết cấu trúc cổ tử cung hoặc khi bác sĩ cần phân biệt nang Naboth với các tổn thương khác có đặc điểm không điển hình.
4. Soi cổ tử cung
Soi cổ tử cung là thủ thuật giúp phóng đại hình ảnh bề mặt cổ tử cung, cho phép bác sĩ quan sát rõ các nang và tổn thương kèm theo nếu có. Nhờ đó, bác sĩ có thể xác định chính xác nang Naboth cổ tử cung và phân biệt với các bệnh lý cổ tử cung khác cần theo dõi hoặc điều trị.
Soi cổ tử cung giúp quan sát rõ các nang và tổn thương kèm theo nếu có
5. Lấy mẫu dịch trong nang để xét nghiệm (khi có nghi ngờ)
Trong một số trường hợp hiếm gặp, khi hình ảnh tổn thương không điển hình hoặc có nghi ngờ bệnh lý khác, bác sĩ có thể lấy mẫu dịch bên trong nang để gửi xét nghiệm. Xét nghiệm này giúp khẳng định tính chất lành tính của nang và loại trừ nguy cơ tổn thương ác tính.
Hướng xử trí
Việc xử trí nang Naboth phụ thuộc chủ yếu vào kích thước nang, số lượng nang và mức độ triệu chứng. Trong phần lớn trường hợp, đây là tổn thương lành tính và không cần điều trị đặc hiệu nếu nang nhỏ, không gây khó chịu và không ảnh hưởng đến việc thăm khám cổ tử cung.
Tuy nhiên, khi nang Naboth có kích thước lớn, xuất hiện với số lượng nhiều hoặc gây triệu chứng kéo dài như đau, cảm giác nặng vùng âm đạo, khó chịu khi quan hệ, hoặc cản trở việc thực hiện các xét nghiệm tầm soát cổ tử cung, bác sĩ có thể cân nhắc can thiệp điều trị phù hợp. Các phương pháp can thiệp gồm:
1. Đốt điện nang Naboth (điện đông)
Đốt điện (còn gọi là điện đông) là phương pháp dùng dòng điện tạo nhiệt nhẹ để “làm khô” và loại bỏ nang Naboth một cách an toàn. Phương pháp này thường được áp dụng khi nang nằm nông, dễ tiếp cận và gây triệu chứng rõ rệt hoặc ảnh hưởng đến việc thăm khám cổ tử cung. Đốt điện giúp xử trí nang nhanh chóng, không cần phẫu thuật và thường ít ảnh hưởng đến mô xung quanh nếu được thực hiện đúng chỉ định.
2. Đông lạnh nang Naboth (áp lạnh)
Đông lạnh là kỹ thuật sử dụng nitơ lỏng để làm đông cứng và phá hủy nang Naboth. Đây là phương pháp can thiệp ít xâm lấn, tác động khu trú tại vị trí nang, giúp hạn chế tổn thương mô lành xung quanh và thường có thời gian hồi phục nhanh. Đông lạnh thường được chỉ định trong những trường hợp nang phù hợp về kích thước và vị trí.
3. Cắt bỏ nang khi có nghi ngờ tổn thương khác
Trong một số trường hợp hiếm gặp, khi hình ảnh nang không điển hình hoặc bác sĩ khó phân biệt nang Naboth với các tổn thương cổ tử cung khác có nguy cơ cao hơn, việc cắt bỏ nang để làm xét nghiệm mô bệnh học có thể được chỉ định. Mục đích của phương pháp này là khẳng định chẩn đoán và loại trừ các tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư cổ tử cung.
Cách phòng ngừa nang Naboth cổ tử cung
Nang Naboth là tổn thương lành tính và không phải lúc nào cũng có thể phòng ngừa tuyệt đối. Tuy nhiên, việc chăm sóc và theo dõi sức khỏe phụ khoa đúng cách có thể giúp giảm nguy cơ hình thành nang cũng như hạn chế các triệu chứng đi kèm. Bạn cần lưu ý những điều sau:
1. Khám phụ khoa định kỳ
Bạn nên khám phụ khoa định kỳ mỗi 3-6 tháng một lần, ngay cả khi không có triệu chứng bất thường. Việc thăm khám thường xuyên giúp phát hiện các thay đổi tại cổ tử cung, bao gồm nang Naboth, từ đó theo dõi và tránh bỏ sót các tổn thương phụ khoa khác cần can thiệp.
Khám phụ khoa giúp phát hiện sớm các thay đổi tại cổ tử cung
2. Điều trị sớm các viêm nhiễm phụ khoa
Chị em cần chủ động thăm khám và điều trị sớm các tình trạng viêm nhiễm phụ khoa, đặc biệt là viêm cổ tử cung. Việc kiểm soát tốt tình trạng viêm giúp hạn chế quá trình tắc nghẽn tuyến nhầy tại cổ tử cung - yếu tố thuận lợi dẫn đến sự hình thành nang Naboth.
3. Giữ vệ sinh vùng kín đúng cách
Giữ vệ sinh vùng kín đúng cách giúp duy trì môi trường sinh lý tự nhiên của âm đạo và cổ tử cung. Bạn cần tránh thụt rửa sâu hoặc lạm dụng dung dịch vệ sinh có tính tẩy rửa mạnh, vì những thói quen này có thể làm tăng nguy cơ kích ứng, mất cân bằng hệ vi khuẩn âm đạo và tăng nguy cơ viêm nhiễm phụ khoa.
4. Quan hệ tình dục an toàn
Bạn cần duy trì quan hệ tình dục an toàn, sử dụng các biện pháp bảo vệ phù hợp để hạn chế nguy cơ lây nhiễm các bệnh qua đường tình dục. Việc phòng tránh viêm nhiễm cổ tử cung không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe sinh sản, mà còn góp phần giảm nguy cơ hình thành và tái phát nang Naboth.
5. Tuân thủ chỉ định sau các thủ thuật phụ khoa
Sau sinh hoặc sau các thủ thuật can thiệp tại cổ tử cung, bạn cần tuân thủ đầy đủ các hướng dẫn của bác sĩ về chăm sóc, vệ sinh, dùng thuốc và tái khám đúng hẹn. Việc thực hiện đúng chỉ định giúp cổ tử cung hồi phục tốt, hạn chế nguy cơ viêm nhiễm và giảm khả năng hình thành hoặc tái phát các tổn thương lành tính như nang Naboth.
Khi nào bạn nên đi khám bác sĩ?
Mặc dù nang Naboth phần lớn là tổn thương lành tính và không cần điều trị, bạn không nên chủ quan khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường. Việc thăm khám sớm giúp đánh giá đúng tình trạng và loại trừ các bệnh lý phụ khoa khác.
Bạn nên đi khám bác sĩ khi gặp một trong các trường hợp sau:
- Xuất hiện đau vùng chậu hoặc đau hạ vị kéo dài: Đặc biệt khi cơn đau tăng dần hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
- Ra máu âm đạo bất thường: Bao gồm ra máu ngoài kỳ kinh, sau quan hệ tình dục hoặc ra máu kéo dài không rõ nguyên nhân.
- Khí hư thay đổi rõ rệt: Dịch âm đạo ra nhiều, có mùi hôi, đổi màu hoặc kèm cảm giác ngứa, rát.
- Đau hoặc khó chịu khi quan hệ tình dục: Tình trạng đau lặp lại nhiều lần có thể liên quan đến tổn thương cổ tử cung hoặc viêm nhiễm kèm theo.
- Nang Naboth có kích thước lớn hoặc xuất hiện nhiều nang: Được phát hiện qua khám phụ khoa hoặc siêu âm và có xu hướng tăng kích thước theo thời gian.
- Sau khi nang vỡ kèm triệu chứng kéo dài: Như ra dịch bất thường, đau hoặc chảy máu không cải thiện sau vài ngày.
- Có tiền sử viêm nhiễm phụ khoa tái diễn hoặc từng can thiệp cổ tử cung: Những trường hợp này cần được theo dõi chặt chẽ hơn để đảm bảo an toàn.
Bạn cần đến khám bác sĩ nếu xuất hiện đau vùng chậu hoặc đau hạ vị kéo dài
Kết luận
Nang Naboth cổ tử cung là tổn thương phụ khoa lành tính thường gặp, đa số không gây nguy hiểm và không cần điều trị nếu không có triệu chứng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp nhất định, nang có thể gây khó chịu hoặc ảnh hưởng đến việc thăm khám cổ tử cung, khi đó cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá và theo dõi phù hợp.
Nếu bạn đang có các triệu chứng phụ khoa bất thường, được phát hiện nang Naboth hoặc cần tư vấn chuyên sâu, hãy đến Khoa Phụ - Bệnh viện Đại học Phenikaa để được thăm khám và theo dõi bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm, cùng hệ thống chẩn đoán hiện đại, đảm bảo an toàn và chính xác cho sức khỏe của bạn. Bạn hãy gọi ngay hotline 1900 886648 (tư vấn miễn phí 24/7) để đặt lịch khám với bác sĩ giàu kinh nghiệm nhé!
