Tương tự các khối nang buồng trứng bên phải, u nang buồng trứng trái phần lớn là lành tính và có thể tự thoái triển sau một vài chu kỳ kinh nguyệt. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, khối nang có thể phát triển âm thầm, tăng kích thước hoặc gây biến chứng nếu không được theo dõi và xử trí kịp thời. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân hình thành, dấu hiệu nhận biết, mức độ nguy hiểm cũng như hướng điều trị và cách phòng ngừa hiệu quả.
Nguyên nhân hình thành u nang buồng trứng trái
Khối nang có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm yếu tố sinh lý và bệnh lý. Những nguyên nhân thường gặp bao gồm:
- Sự mất cân bằng giữa estrogen và progesterone có thể làm quá trình rụng trứng diễn ra không hoàn chỉnh. Khi đó, nang noãn không vỡ và tiếp tục phát triển thành nang cơ năng.
- Lạc nội mạc tử cung: Các tế bào nội mạc phát triển sai vị trí tại buồng trứng có thể hình thành nang chứa dịch đặc (nang lạc nội mạc), thường gây đau kéo dài và dễ tái phát.
- Viêm nhiễm vùng chậu kéo dài: Tình trạng viêm mạn tính có thể ảnh hưởng đến cấu trúc và chức năng buồng trứng, làm tăng nguy cơ xuất hiện khối nang.
- Hội chứng buồng trứng đa nang: Rối loạn nội tiết trong hội chứng này khiến buồng trứng xuất hiện nhiều nang nhỏ và có thể gây rối loạn kinh nguyệt, khó mang thai.
- Yếu tố di truyền: Phụ nữ có tiền sử gia đình mắc bệnh lý buồng trứng có nguy cơ cao hơn so với người không có yếu tố này.
- Lối sống và thói quen sinh hoạt: Thừa cân, béo phì, căng thẳng kéo dài hoặc sử dụng thuốc nội tiết không theo chỉ định cũng góp phần làm tăng nguy cơ hình thành u nang.
Rối loạn nội tiết tố là một trong những nguyên nhân hình thành u nang
Dấu hiệu thường gặp
Hiểu rõ nguyên nhân hình thành giúp bạn nhận diện sớm nguy cơ. Vậy khi đã có u nang, cơ thể sẽ phát đi những tín hiệu gì?
1. Đau vùng hạ vị bên trái
Đây là triệu chứng thường gặp nhất khi có u nang buồng trứng bên trái. Cơn đau có thể âm ỉ, kéo dài nhiều ngày hoặc xuất hiện từng cơn nhói nhẹ. Mức độ đau thường tăng khi vận động mạnh, quan hệ tình dục hoặc trong kỳ kinh nguyệt. Khi khối nang lớn hơn, cảm giác đau có thể rõ rệt và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
Đau vùng hạ vị bên trái là triệu chứng thường gặp nhất khi có u nang buồng trứng trái
2. Rối loạn kinh nguyệt
Khối nang buồng trứng trái, đặc biệt là nang liên quan đến rối loạn nội tiết, có thể làm chu kỳ kinh trở nên thất thường. Bạn có thể gặp tình trạng kinh nguyệt đến sớm hoặc muộn hơn bình thường, lượng máu kinh thay đổi, rong kinh hoặc ra huyết giữa chu kỳ. Những thay đổi này phản ánh sự ảnh hưởng của khối nang đến hoạt động nội tiết của buồng trứng.
3. Cảm giác nặng bụng, đầy hơi
Khi khối nang tăng kích thước, bạn có thể cảm thấy bụng dưới bên trái căng tức, nặng hoặc chướng nhẹ. Cảm giác này đôi khi đi kèm đầy hơi, khó chịu và dễ bị nhầm lẫn với rối loạn tiêu hóa. Nếu tình trạng kéo dài hoặc tăng dần theo thời gian, bạn cần thăm khám để loại trừ bệnh lý phụ khoa.
4. Tiểu nhiều hoặc táo bón
U nang có kích thước lớn có thể chèn ép bàng quang hoặc trực tràng do vị trí giải phẫu gần kề trong vùng chậu. Khi đó, bạn có thể đi tiểu nhiều lần trong ngày, cảm giác tiểu không hết hoặc gặp tình trạng táo bón kéo dài. Đây là biểu hiện cho thấy khối nang đã ảnh hưởng đến các cơ quan lân cận.
5. Dấu hiệu cảnh báo biến chứng
Trong trường hợp u nang trái bị xoắn hoặc vỡ, bạn có thể xuất hiện đau bụng dữ dội đột ngột, buồn nôn, chóng mặt, vã mồ hôi hoặc ngất xỉu. Đây là tình trạng cấp cứu cần được xử trí kịp thời để tránh nguy cơ hoại tử buồng trứng hoặc chảy máu trong ổ bụng. Khi có những biểu hiện này, bạn cần đến cơ sở y tế ngay lập tức.
U nang buồng trứng trái có nguy hiểm không?
Đa số trường hợp u nang trái không nguy hiểm, vì phần lớn là khối nang lành tính và có thể tự thoái triển sau một vài chu kỳ kinh nguyệt. Tuy nhiên, khi khối nang phát triển lớn, tồn tại kéo dài hoặc có đặc điểm bất thường, nó có thể dẫn đến các biến chứng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và khả năng sinh sản.
Các biến chứng có thể gặp bao gồm:
- Xoắn buồng trứng: Khối nang làm buồng trứng xoắn quanh cuống mạch máu, gây đau bụng dữ dội và có nguy cơ hoại tử nếu không xử trí kịp thời.
- Vỡ nang: Nang bị vỡ có thể gây đau đột ngột và chảy máu trong ổ bụng, trường hợp nặng cần can thiệp cấp cứu.
- Xuất huyết trong nang: Tình trạng chảy máu bên trong khối nang khiến người bệnh đau kéo dài và có thể cần theo dõi sát.
- Chèn ép cơ quan lân cận: Nang kích thước lớn có thể gây tiểu nhiều lần, táo bón hoặc cảm giác căng tức bụng do chèn ép bàng quang và trực tràng.
- Ảnh hưởng đến khả năng sinh sản: Biến chứng kéo dài hoặc can thiệp muộn có thể làm suy giảm chức năng buồng trứng.
Khi khối nang phát triển lớn và tồn tại kéo dài có thể dẫn đến xoắn buồng trứng
Bạn đang lo lắng về triệu chứng? Gọi 1900 886648 để được Bác sĩ Bệnh viện Đại học Phenikaa tư vấn miễn phí.
Chẩn đoán bệnh
Để chẩn đoán u nang chính xác, bác sĩ sẽ tiến hành thăm khám lâm sàng kết hợp với các phương pháp cận lâm sàng, nhằm xác định vị trí, kích thước và bản chất của khối nang. Các phương pháp chẩn đoán gồm:
- Khai thác bệnh sử và triệu chứng: Bác sĩ sẽ hỏi chi tiết về thời điểm xuất hiện đau bụng, đặc điểm cơn đau, tình trạng rối loạn kinh nguyệt và các triệu chứng đi kèm như đầy bụng, tiểu nhiều hoặc táo bón. Đồng thời, tiền sử bệnh phụ khoa, phẫu thuật trước đó và yếu tố gia đình cũng được xem xét để định hướng chẩn đoán.
- Siêu âm phụ khoa (đặc biệt là siêu âm đầu dò âm đạo): Đây là phương pháp chẩn đoán quan trọng nhất, giúp xác định chính xác vị trí, kích thước và cấu trúc của khối nang ở buồng trứng trái. Siêu âm đầu dò âm đạo cho hình ảnh rõ nét, hỗ trợ phân biệt nang cơ năng với nang thực thể và theo dõi sự thay đổi theo thời gian. Với phụ nữ chưa quan hệ tình dục, bác sĩ sẽ chỉ định siêu âm khảo sát tử cung buồng trứng qua đường bụng, người bệnh sẽ được hướng dẫn nhịn tiểu trước khi thực hiện phương pháp thăm dò chẩn đoán này.
- Xét nghiệm máu (CA-125, HE4 khi cần thiết): Xét nghiệm định lượng CA-125 được chỉ định trong trường hợp khối nang có đặc điểm bất thường hoặc người bệnh thuộc nhóm nguy cơ cao. Chỉ số này hỗ trợ đánh giá nguy cơ ác tính nhưng không có giá trị chẩn đoán đơn độc. HE4 được sử dụng để tầm soát ung thư biểu mô buồng trứng. Xét nghiệm HE4 máu có độ đặc hiệu cao hơn CA125, thường được kết hợp với CA125 và thuật toán ROMA để đánh giá nguy cơ ung thư buồng trứng ở phụ nữ
- Chụp MRI hoặc CT vùng chậu: Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu được thực hiện khi cần làm rõ bản chất khối u, đánh giá mức độ xâm lấn hoặc phân biệt với bệnh lý khác trong ổ bụng. Đây là bước bổ sung khi siêu âm chưa cung cấp đủ thông tin.
Hướng điều trị bệnh
Việc lựa chọn phương pháp điều trị u nang cần dựa trên đặc điểm cụ thể của khối nang và tình trạng sức khỏe của người bệnh. Bác sĩ sẽ đánh giá kích thước, bản chất khối u, mức độ triệu chứng cũng như độ tuổi và nhu cầu sinh sản, để đưa ra hướng xử trí phù hợp, đảm bảo an toàn và hạn chế tối đa ảnh hưởng đến chức năng buồng trứng.
1. Theo dõi định kỳ
Theo dõi định kỳ được áp dụng đối với các trường hợp u nang có kích thước nhỏ, không gây triệu chứng rõ ràng và có đặc điểm lành tính trên siêu âm. Bạn sẽ được hẹn tái khám sau 1 - 3 chu kỳ kinh để đánh giá sự thay đổi kích thước và cấu trúc khối nang. Nếu khối nang có xu hướng thu nhỏ dần hoặc tự thoái triển qua các lần tái khám, người bệnh thường không cần can thiệp điều trị mà chỉ tiếp tục theo dõi theo hướng dẫn của bác sĩ.
2. Điều trị nội khoa
Điều trị nội khoa được áp dụng trong các trường hợp u nang liên quan đến rối loạn nội tiết hoặc gây triệu chứng mức độ nhẹ đến trung bình. Mục tiêu là điều hòa hoạt động buồng trứng, kiểm soát triệu chứng và hạn chế hình thành nang mới. Việc dùng thuốc phải có chỉ định và theo dõi của bác sĩ chuyên khoa.
Các nhóm thuốc thường được sử dụng bao gồm:
- Thuốc tránh thai phối hợp (Estrogen - Progestin): Giúp điều hòa chu kỳ kinh nguyệt, ức chế rụng trứng và giảm nguy cơ hình thành nang cơ năng mới. Đây là nhóm thuốc thường được chỉ định trong các trường hợp rối loạn nội tiết.
- Progestin đơn thuần: Được sử dụng trong một số trường hợp cần cân bằng nội tiết, đặc biệt khi người bệnh không phù hợp với thuốc phối hợp.
- Thuốc giảm đau, kháng viêm không steroid (NSAIDs): Như ibuprofen hoặc naproxen, được dùng để kiểm soát đau bụng do khối nang gây ra.
- Thuốc điều trị lạc nội mạc tử cung (khi có chỉ định): Bao gồm thuốc đồng vận GnRH hoặc các liệu pháp nội tiết chuyên biệt nhằm kiểm soát sự phát triển của nang lạc nội mạc.
- Thuốc điều chỉnh rối loạn nội tiết khác (tùy từng trường hợp): Áp dụng khi người bệnh có hội chứng buồng trứng đa nang hoặc rối loạn chuyển hóa đi kèm.
Điều trị nội khoa thường được áp dụng trong các trường hợp u nang liên quan đến rối loạn nội tiết
3. Can thiệp ngoại khoa
Can thiệp ngoại khoa được chỉ định khi u nang trái có kích thước lớn, tồn tại kéo dài, gây triệu chứng rõ rệt hoặc nghi ngờ biến chứng, ác tính. Tùy vào đặc điểm khối nang và tình trạng người bệnh, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phẫu thuật phù hợp nhằm đảm bảo hiệu quả điều trị và an toàn lâu dài. Hai phương pháp phẫu thuật chính bao gồm:
- Phẫu thuật nội soi: Đây là lựa chọn ưu tiên với phần lớn u nang lành tính nhờ ít xâm lấn, phục hồi nhanh và bảo tồn tốt mô buồng trứng. Bác sĩ sẽ sử dụng dụng cụ chuyên biệt qua 2 - 3 vết rạch nhỏ (thường dưới 1 cm) để bóc tách chính xác khối nang mà không ảnh hưởng đến phần buồng trứng còn lại - đây là yếu tố quan trọng với phụ nữ còn mong muốn có con.
- Phẫu thuật mở (mổ hở): Phương pháp này được chỉ định khi khối u có kích thước rất lớn, nghi ngờ ác tính hoặc có biến chứng phức tạp cần xử trí rộng. Phẫu thuật mở cho phép bác sĩ quan sát trực tiếp toàn bộ ổ bụng và đánh giá kỹ các tổn thương liên quan. Tuy thời gian hồi phục có thể lâu hơn so với nội soi, nhưng đây là lựa chọn cần thiết trong những trường hợp đặc biệt.
Cách phòng ngừa u nang buồng trứng trái
Dù không có cách phòng ngừa hoàn toàn, bạn vẫn có thể chủ động giảm nguy cơ và phát hiện sớm bất thường thông qua các thói quen chăm sóc sức khỏe sau:
1. Khám phụ khoa định kỳ
Bạn nên chủ động khám phụ khoa định kỳ từ 6 - 12 tháng một lần, ngay cả khi không có triệu chứng bất thường. Việc thăm khám và siêu âm định kỳ giúp bác sĩ phát hiện sớm các thay đổi ở buồng trứng, theo dõi kích thước khối nang nếu có và can thiệp kịp thời khi cần thiết. Đây là biện pháp quan trọng nhất trong tầm soát bệnh lý phụ khoa.
Khám phụ khoa định kỳ giúp bác sĩ phát hiện sớm các thay đổi ở buồng trứng
2. Theo dõi chu kỳ kinh nguyệt
Mỗi phụ nữ cần theo dõi sát chu kỳ kinh nguyệt của mình, bao gồm thời gian hành kinh, lượng máu kinh và các triệu chứng đi kèm như đau bụng hoặc ra huyết giữa kỳ. Những thay đổi kéo dài hoặc lặp lại nhiều tháng có thể là dấu hiệu rối loạn nội tiết hoặc bất thường tại buồng trứng và cần được thăm khám sớm.
3. Duy trì lối sống lành mạnh
Bạn nên duy trì chế độ ăn uống cân đối, ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ, vitamin và khoáng chất như rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt. Đồng thời, bạn cần hạn chế thực phẩm nhiều đường, chất béo bão hòa và đồ ăn chế biến sẵn để tránh ảnh hưởng đến cân nặng và nội tiết tố. Việc tập luyện thể dục đều đặn, ngủ đủ giấc và duy trì cân nặng hợp lý cũng góp phần ổn định hoạt động của buồng trứng, từ đó hỗ trợ giảm nguy cơ hình thành u nang.
4. Quản lý căng thẳng
Căng thẳng kéo dài có thể ảnh hưởng đến trục nội tiết sinh sản và làm rối loạn quá trình rụng trứng. Vì vậy, bạn cần chủ động quản lý stress thông qua nghỉ ngơi hợp lý, vận động nhẹ nhàng hoặc các hoạt động thư giãn tinh thần nhằm duy trì sự cân bằng hormone.
5. Không tự ý sử dụng thuốc nội tiết
Bạn không nên tự ý sử dụng thuốc tránh thai hoặc các chế phẩm nội tiết khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Việc dùng thuốc không đúng cách có thể gây mất cân bằng hormone và làm tăng nguy cơ hình thành hoặc tái phát u nang buồng trứng.
Khi nào cần đến khám bác sĩ?
Bạn nên chủ động đến cơ sở y tế chuyên khoa khi xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:
- Đau vùng hạ vị bên trái kéo dài hoặc tăng dần theo thời gian, đặc biệt khi cơn đau ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.
- Đau bụng dữ dội, đột ngột kèm buồn nôn, chóng mặt hoặc vã mồ hôi, vì đây có thể là dấu hiệu xoắn hoặc vỡ nang cần cấp cứu.
- Rối loạn kinh nguyệt kéo dài nhiều chu kỳ, bao gồm rong kinh, ra huyết giữa kỳ hoặc mất kinh bất thường.
- Cảm giác bụng dưới to nhanh hoặc căng tức rõ rệt, nghi ngờ khối nang tăng kích thước.
- Có tiền sử gia đình mắc ung thư buồng trứng hoặc bệnh lý phụ khoa nghiêm trọng, vì đây là nhóm có nguy cơ cao cần được theo dõi sát.
Kết luận
U nang buồng trứng trái là bệnh lý phụ khoa phổ biến và trong đa số trường hợp là lành tính. Tuy nhiên, nếu không được theo dõi và xử trí đúng thời điểm, khối nang vẫn có thể gây biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng sinh sản. Việc nhận biết sớm triệu chứng, thăm khám định kỳ và tuân thủ hướng dẫn điều trị đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát bệnh hiệu quả.
Nếu bạn đang có dấu hiệu nghi ngờ u nang buồng trứng hoặc cần được tư vấn chuyên sâu, bạn nên chủ động thăm khám tại Khoa Phụ - Bệnh viện Đại học Phenikaa. Với đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao và hệ thống chẩn đoán hình ảnh hiện đại, Bệnh viện Đại học Phenikaa giúp đánh giá chính xác tình trạng bệnh. Từ đó, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp nhất cho từng người bệnh. Bạn hãy liên hệ hotline 1900 886648 để tư vấn và đặt lịch khám.
