Tùy vào nguyên nhân gây bệnh, độ tuổi và phản ứng của cơ thể, biểu hiện thân nhiệt ở người mắc viêm phổi có thể không giống nhau. Vậy viêm phổi có sốt không, cơn sốt nếu xuất hiện có đặc điểm gì và những triệu chứng nào cần đặc biệt lưu ý? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn giải đáp cụ thể những vấn đề này.
Viêm phổi có sốt không?
Sốt là một trong những triệu chứng thường gặp ở người mắc viêm phổi, đặc biệt khi bệnh liên quan đến nhiễm vi khuẩn hoặc virus. Khi tác nhân gây bệnh xâm nhập vào phổi, hệ miễn dịch kích hoạt phản ứng viêm và giải phóng các chất trung gian tác động lên trung tâm điều hòa thân nhiệt, từ đó làm nhiệt độ cơ thể tăng lên.
Tuy nhiên, không phải người mắc viêm phổi nào cũng sốt và biểu hiện sốt cũng không giống nhau giữa các trường hợp. Đặc điểm này chịu ảnh hưởng bởi tác nhân gây bệnh, độ tuổi, tình trạng miễn dịch, bệnh nền và đáp ứng của cơ thể.
Bạn có thể nhận biết cơn sốt qua một số đặc điểm dưới đây:
1. Mức độ sốt
Mức độ sốt ở người mắc viêm phổi khá đa dạng, từ sốt nhẹ đến sốt cao trên 39°C. Viêm phổi do phế cầu khuẩn thường khởi phát đột ngột với sốt cao và rét run. Ngược lại, các trường hợp do virus hoặc tác nhân không điển hình như Mycoplasma pneumoniae hay Chlamydophila pneumoniae thường gây sốt nhẹ hơn. Tuy nhiên, kiểu sốt có sự chồng lấp đáng kể giữa các căn nguyên, nên không thể dựa vào nhiệt độ để xác định tác nhân gây bệnh.
Bên cạnh đó, sốt cao không đồng nghĩa viêm phổi nặng và sốt nhẹ cũng không đảm bảo bệnh ở mức độ nhẹ. Người cao tuổi, người suy giảm miễn dịch hoặc đang sử dụng thuốc hạ sốt, thuốc chống viêm có thể chỉ tăng nhiệt độ nhẹ, thậm chí không sốt dù tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng. Do đó, mức độ bệnh cần được đánh giá dựa trên tổng thể triệu chứng, dấu hiệu sinh tồn, tình trạng oxy hóa máu và các kết quả thăm khám cần thiết.
Người mắc viêm phổi có thể sốt nhẹ hoặc sốt cao trên 39°C
2. Các biểu hiện đi kèm cơn sốt
Cơn sốt do viêm phổi có thể đi kèm ớn lạnh, rét run, vã mồ hôi, đau đầu, đau nhức cơ, chán ăn và cảm giác mệt mỏi. Rét run rõ có thể gặp trong nhiễm khuẩn cấp tính, nhưng đây không phải dấu hiệu đặc hiệu để phân biệt viêm phổi do vi khuẩn với các nguyên nhân khác.
Quan trọng hơn, cần đánh giá cơn sốt cùng các biểu hiện hô hấp. Ho, khạc đờm, đau ngực tăng khi hít sâu hoặc ho, thở nhanh và khó thở giúp gợi ý tổn thương đường hô hấp dưới. Nếu sốt đi kèm khó thở tăng dần, tím tái, giảm SpO₂, lú lẫn hoặc suy giảm ý thức, người bệnh cần được đánh giá y tế sớm vì đây có thể là dấu hiệu của tình trạng bệnh nặng.
3. Thời gian sốt
Ở người mắc viêm phổi, sốt thường kéo dài khoảng 3 - 5 ngày, nhưng thời gian thực tế có thể ngắn hoặc dài hơn tùy tác nhân gây bệnh, mức độ nhiễm trùng và đáp ứng điều trị. Với viêm phổi do vi khuẩn được điều trị kháng sinh phù hợp, thân nhiệt thường bắt đầu cải thiện trong 48 - 72 giờ đầu. Các triệu chứng như ho và mệt mỏi có thể kéo dài lâu hơn ngay cả khi người bệnh đã hết sốt.
Nếu sau khoảng 48 - 72 giờ điều trị mà sốt không có xu hướng giảm, tình trạng toàn thân xấu đi hoặc sốt tái xuất hiện sau khi đã ổn định, người bệnh nên được bác sĩ đánh giá lại. Diễn biến này có thể liên quan đến tác nhân chưa được kiểm soát, đáp ứng điều trị kém hoặc biến chứng như tràn mủ màng phổi, áp xe phổi.
Các triệu chứng viêm phổi cần chú ý ngoài sốt
Bên cạnh sốt, viêm phổi còn gây ra nhiều biểu hiện ở đường hô hấp và toàn thân, do tình trạng viêm ảnh hưởng đến nhu mô phổi và quá trình trao đổi khí. Các triệu chứng có thể xuất hiện với mức độ khác nhau tùy nguyên nhân, độ tuổi và mức độ bệnh. Bạn nên chú ý đến những dấu hiệu thường gặp sau:
- Ho: Có thể là ho khan hoặc ho có đờm, xuất hiện từ sớm và tăng dần theo diễn biến bệnh. Một số người ho nhiều đến mức gây đau tức vùng ngực hoặc ảnh hưởng đến giấc ngủ.
- Khạc đờm: Đờm có thể trong, trắng, vàng hoặc xanh, đôi khi lẫn máu. Dù vậy, màu sắc của đờm không đủ để xác định tác nhân gây viêm phổi.
- Khó thở: Người bệnh có thể cảm thấy hụt hơi, thiếu không khí hoặc khó thở, nhất là khi vận động. Khi tổn thương phổi lan rộng hoặc trao đổi khí bị ảnh hưởng đáng kể, khó thở có thể xuất hiện ngay cả khi nghỉ ngơi.
- Thở nhanh: Nhịp thở có thể tăng khi cơ thể cố gắng đáp ứng nhu cầu oxy. Thở nhanh kèm khó thở, co kéo cơ hô hấp hoặc SpO₂ giảm là những biểu hiện cần được đánh giá sớm.
- Đau ngực: Đau thường rõ hơn khi hít sâu hoặc ho nếu tình trạng viêm kích thích màng phổi. Người bệnh có thể mô tả cảm giác đau nhói khu trú ở một bên ngực.
- Mệt mỏi và suy nhược: Nhiễm trùng có thể khiến cơ thể mệt nhiều, chán ăn, đau đầu, đau nhức cơ và giảm khả năng thực hiện các hoạt động thường ngày.
- Thay đổi trạng thái tinh thần: Lú lẫn, lơ mơ hoặc giảm tỉnh táo có thể gặp, đặc biệt ở người cao tuổi. Đây là biểu hiện cần lưu ý vì đôi khi liên quan đến tình trạng nhiễm trùng nặng hoặc thiếu oxy.
Biểu hiện của viêm phổi có sự khác biệt đáng kể giữa từng nhóm người bệnh. Ở người cao tuổi hoặc người suy giảm miễn dịch, các triệu chứng điển hình đôi khi không rõ ràng; thay vào đó, người bệnh có thể mệt nhiều, ăn uống kém, suy giảm khả năng vận động, lú lẫn hoặc thay đổi trạng thái tinh thần.
Ho, khó thở và đau ngực là những triệu chứng viêm phổi cần chú ý
Viêm phổi không sốt có xảy ra không?
Viêm phổi vẫn có thể xảy ra khi người bệnh không sốt hoặc thân nhiệt chỉ tăng nhẹ. Sốt là một phần trong đáp ứng miễn dịch của cơ thể trước tình trạng nhiễm trùng, nên biểu hiện này có thể rõ rệt ở người này nhưng khá mờ nhạt ở người khác.
Tình trạng không sốt thường gặp hơn ở người cao tuổi, khi khả năng điều hòa thân nhiệt và đáp ứng miễn dịch suy giảm theo tuổi. Người suy giảm miễn dịch cũng có thể không tạo ra phản ứng sốt rõ rệt dù nhiễm trùng vẫn đang tiến triển. Bên cạnh đó, việc sử dụng thuốc hạ sốt hoặc thuốc chống viêm trước đó có thể làm giảm thân nhiệt và khiến triệu chứng sốt khó nhận biết hơn.
Khi không có sốt, các biểu hiện hô hấp và toàn thân trở thành những dấu hiệu quan trọng để nhận biết bệnh. Người mắc viêm phổi có thể ho, khạc đờm, thở nhanh, khó thở, đau ngực, mệt nhiều hoặc giảm SpO₂. Đặc biệt ở người cao tuổi, bệnh đôi khi biểu hiện không điển hình qua chán ăn, suy nhược, lú lẫn hoặc giảm rõ rệt khả năng vận động và sinh hoạt thường ngày.
Do đó, nếu xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ viêm phổi, bạn vẫn nên đi khám ngay cả khi thân nhiệt bình thường. Bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng hô hấp, kết hợp thăm khám lâm sàng và chỉ định chụp X-quang ngực, xét nghiệm khi cần thiết để xác định chẩn đoán và mức độ bệnh.
Tìm hiểu thêm:
- Viêm Phổi Có Lây Không? Lây Qua Đường Nào?
- Viêm Màng Phổi: Nguyên Nhân, Triệu Chứng, Chẩn Đoán Và Điều Trị
Cần làm gì khi sốt và nghi ngờ viêm phổi?
Khi sốt đi kèm ho, khạc đờm, đau ngực, thở nhanh hoặc khó thở, bạn cần theo dõi sát tình trạng sức khỏe và chủ động thăm khám để xác định nguyên nhân. Trong thời gian này, một số biện pháp dưới đây có thể giúp kiểm soát triệu chứng, theo dõi diễn biến và hạn chế nguy cơ bệnh tiến triển nặng:
1. Theo dõi nhiệt độ và các triệu chứng
Bạn nên đo nhiệt độ bằng nhiệt kế khoảng 2 - 4 lần/ngày và đo thêm khi cảm thấy rét run, nóng nhiều hoặc tình trạng sức khỏe thay đổi. Bên cạnh mức nhiệt, cần theo dõi tần suất ho, lượng đờm, nhịp thở, mức độ khó thở, đau ngực, khả năng ăn uống và trạng thái tỉnh táo. Nếu có máy đo SpO₂ tại nhà, hãy đo khi nghỉ ngơi, giữ bàn tay ấm và đợi chỉ số ổn định. Kết quả dưới 94% ở người có SpO₂ bình thường trước đó - đặc biệt khi kèm khó thở hoặc giảm dần qua nhiều lần đo - là dấu hiệu cần được bác sĩ đánh giá.
2. Nghỉ ngơi và bổ sung đủ nước
Trong thời gian sốt, bạn nên nghỉ ngơi, hạn chế vận động gắng sức và duy trì giấc ngủ đầy đủ để cơ thể phục hồi. Với người trưởng thành không có chỉ định hạn chế dịch, tổng lượng nước mục tiêu khoảng 2–2,5 lít/ngày. Con số này bao gồm nước uống, canh, súp và các loại dịch khác; nhu cầu thực tế thay đổi theo cân nặng, mức độ sốt, lượng mồ hôi và bệnh lý đi kèm. Bạn nên uống thành nhiều lần trong ngày thay vì uống quá nhiều cùng lúc; người mắc suy tim, suy thận hoặc đang được yêu cầu kiểm soát lượng dịch cần tuân theo mức bác sĩ chỉ định.
Nghỉ ngơi và bổ sung đủ nước hỗ trợ cơ thể phục hồi khi sốt
3. Hạ sốt đúng cách
Khi đã nắm rõ viêm phổi có sốt không và đặc điểm của cơn sốt, bạn cũng cần biết cách kiểm soát thân nhiệt phù hợp khi triệu chứng này xuất hiện. Với người lớn, paracetamol có thể được sử dụng ở liều 500 - 1.000 mg mỗi 4 - 6 giờ khi cần, đồng thời tuân thủ liều tối đa ghi trên hướng dẫn sử dụng; khi tự dùng, tổng liều thường không nên vượt quá 3.000 mg/ngày.
Bạn cần kiểm tra thành phần của các thuốc cảm cúm, giảm đau hoặc thuốc phối hợp để tránh sử dụng trùng paracetamol. Người mắc bệnh gan, thường xuyên uống rượu hoặc đang dùng thuốc khác nên tham khảo bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng thuốc hạ sốt.
4. Không tự ý sử dụng kháng sinh
Kháng sinh được sử dụng khi bác sĩ xác định hoặc nghi ngờ viêm phổi do vi khuẩn dựa trên bệnh cảnh lâm sàng và các yếu tố liên quan; thuốc không điều trị được viêm phổi do virus đơn thuần. Bạn không nên mua kháng sinh theo kinh nghiệm, sử dụng thuốc còn thừa từ lần điều trị trước hoặc dùng đơn của người khác.
Nếu đã được kê kháng sinh, cần dùng đúng loại, đúng liều và đủ thời gian theo đơn, đồng thời liên hệ bác sĩ nếu triệu chứng không cải thiện sau khoảng 48 - 72 giờ, diễn biến nặng hơn hoặc xuất hiện tác dụng bất thường.
5. Chủ động thăm khám
Bạn nên đi khám khi sốt kèm ho, khạc đờm, đau ngực, thở nhanh hoặc khó thở, nhất là khi triệu chứng kéo dài hoặc tăng dần. Bác sĩ sẽ đánh giá các dấu hiệu sinh tồn như nhiệt độ, nhịp tim, nhịp thở, huyết áp và SpO₂, kết hợp nghe phổi; khi cần, chụp X-quang ngực và thực hiện xét nghiệm máu hoặc xét nghiệm tìm tác nhân gây bệnh. Việc đánh giá đầy đủ giúp xác định có viêm phổi hay không, mức độ nặng và người bệnh có thể điều trị ngoại trú hay cần theo dõi tại bệnh viện.
Thăm khám giúp xác định nguyên nhân và mức độ viêm phổi
Khi nào bạn cần đến bệnh viện?
Viêm phổi có thể tiến triển nặng và ảnh hưởng đến khả năng trao đổi oxy, đặc biệt ở người thuộc nhóm nguy cơ cao. Bạn nên đến bệnh viện để được đánh giá sớm nếu xuất hiện một trong những dấu hiệu sau:
- Khó thở hoặc thở nhanh: Cảm giác hụt hơi tăng dần, khó thở ngay cả khi nghỉ ngơi, phải gắng sức để thở hoặc không thể nói trọn câu.
- SpO₂ giảm: Nếu đo đúng cách tại nhà và SpO₂ dưới 94% ở người trước đó có độ bão hòa oxy bình thường, bạn nên được đánh giá y tế sớm. Người mắc bệnh phổi mạn tính có thể có mức SpO₂ nền thấp hơn nên cần đối chiếu với chỉ số thông thường và hướng dẫn của bác sĩ.
- Đau ngực rõ rệt: Đau ngực tăng khi hít sâu hoặc ho, đau kéo dài hay ngày càng nghiêm trọng cần được kiểm tra để xác định nguyên nhân và phát hiện biến chứng.
- Sốt kéo dài hoặc diễn biến bất thường: Sốt cao dai dẳng, không có xu hướng cải thiện sau 48 - 72 giờ điều trị, hoặc tái sốt sau khi thân nhiệt đã ổn định là những dấu hiệu cần được bác sĩ đánh giá lại.
- Thay đổi ý thức: Lú lẫn, lơ mơ, phản ứng chậm hoặc khó đánh thức có thể liên quan đến thiếu oxy hoặc tình trạng nhiễm trùng nặng và cần được xử trí khẩn cấp.
- Tím tái: Môi, đầu ngón tay hoặc da chuyển màu xanh tím có thể cho thấy cơ thể không nhận đủ oxy và cần được cấp cứu.
- Tình trạng toàn thân xấu đi: Mệt lả, không thể ăn uống, nôn nhiều, tiểu ít hoặc suy yếu nhanh cũng là những biểu hiện không nên tiếp tục theo dõi tại nhà.
Người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người suy giảm miễn dịch hoặc mắc bệnh mạn tính về tim, phổi, thận nên chủ động thăm khám sớm hơn khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ viêm phổi, ngay cả khi sốt không cao hoặc biểu hiện ban đầu chưa rõ rệt.
Kết luận
Như vậy, với câu hỏi viêm phổi có sốt không, câu trả lời là có, nhưng sốt không xuất hiện ở tất cả trường hợp và mức độ biểu hiện cũng khác nhau ở mỗi người. Do đó, bên cạnh theo dõi thân nhiệt, bạn cần chú ý đến ho, khạc đờm, khó thở, thở nhanh, đau ngực và các dấu hiệu bất thường khác để chủ động thăm khám khi cần thiết.
Nếu sốt kéo dài, ho tăng dần, khó thở, đau ngực hoặc xuất hiện các biểu hiện nghi ngờ viêm phổi, bạn có thể đến Khoa Nội tổng hợp - Bệnh viện Đại học Phenikaa để được bác sĩ trực tiếp thăm khám, đánh giá tình trạng hô hấp và chỉ định các phương pháp cận lâm sàng cần thiết như đo SpO₂, xét nghiệm máu, chụp X-quang ngực. Dựa trên kết quả, bác sĩ sẽ xác định mức độ bệnh, định hướng nguyên nhân và xây dựng phương án điều trị phù hợp. Liên hệ hotline 1900 2262 để đặt lịch thăm khám cùng bác sĩ chuyên khoa.
